Bedrijfsartist-in-residence

Afdeling Werkvoorbereiding Meterfabriek Dordrecht ca. 1960

De kunstenaar, een logé die zijn eigen bed opmaakt

Stel: kunst hoort écht bij de wereld. Kunst gaat inderdáád over ons leven. Kunnen we dan binnen alle bedrijven, organisaties, scholen kunstenaars een vaste plek geven, voor een periode van ca. 3 tot 6 maanden?

De kunstenaar neemt dan voor die tijd een bedrijfsartist-in-residence plek in. De kunstenaar staat net als andere medewerkers op de loonlijst. Het is voor het bedrijf fiscaal aantrekkelijk om een bedrijfsartist-in-residence in de organisatie op te nemen. Het bedrijf en de kunstenaar maken vooraf afspraken met elkaar. Uitgaande van gelijkwaardigheid kan zowel kunstenaar als bedrijf initiator zijn van de samenwerking.

Een kunstenaar vertrekt bijvoorbeeld vanuit de wens onderzoek te doen waarin de samenhang tussen het particuliere kompas van medewerkers en het collectieve belang van een organisatie zichtbaar wordt gemaakt. Of een kunstenaar vertrekt vanuit een vraagstuk waarbij de betekenis van creativiteit voor werknemers en organisatie wordt onderzocht. Of hoe zou ik als kunstenaar-curator naar het lage prijs-assortiment van deze winkel kijken? Bedrijven kunnen, getriggerd door deze vragen, kunstenaars uitnodigen als hun lokale bedrijfsartist-in-residence.

Kunstenaars kunnen reageren en hun plan insturen als bedrijven een open call uitschrijven waarin ze aangeven welke thema’s zij onderzocht willen hebben.

Zoveel mogelijk werkzaamheden en processen in het bedrijf worden opengesteld voor de kunstenaar, om zo goed mogelijk inzicht te geven. De kunstenaar is een logé die zijn eigen bed opmaakt. Iedere residence wordt in samenspraak op een passende manier afgesloten, er is duidelijk een kop en een staart aan de samenwerking. De manier waarop de kunstenaar uiteindelijk antwoord geeft komt tot stand vanuit onderzoek en expertise.

Minder toegankelijke onderwerpen, de zachte kant, onuitgesproken regels en onzichtbare processen binnen organisaties kunnen door kunstenaars worden aangeraakt en vertaald in beeld. Het is een ontmoeting tussen onbekende werelden, met andere regels en afspraken en andere manieren van werken. En juist dat is een bron om te groeien, voor beide partijen.

Er zijn veel ideeën en aanbieders op het gebied van samenwerkingen tussen bedrijven en kunstenaars, sommigen bestaan zelfs al heel lang. Vanuit mijn ervaring met zulke projecten heb ik daarin soms gelijkwaardigheid tussen kunstenaar en bedrijf gemist. Juist het omarmen en veroveren van de chaos, voor een kunstenaar een wezenlijk onderdeel, is voor het bedrijfsleven of voor organisaties een totaal andere manier van werken. Als de organisatie dat niet aandurft verlies je als kunstenaar gelijkwaardigheid. En een tussenlaag door een verbinder zorgt soms voor ruis, omdat daarbij tools dominant of leidend worden ingezet.

Liever zie ik het als een coöperatie, waarin kunstenaars en bedrijven elkaar vinden.

We leven in een transitietijdperk. Stel dat we hiermee ons systeem, waarin meer het hoogst haalbare is, kunnen veranderen. Hoe weinig ook… De inzichten kunnen bedrijven helpen nieuwe wegen in te slaan, kunnen ervoor zorgen dat ze nieuwe schepen kunnen bouwen, andere vormen van samenwerken opzoeken. Voor de kunstenaar brengt het net als iedere residence-plek inspiratie, contacten en toont het de waarde van creativiteit voor de samenleving.

En wie weet kunnen we er in de toekomst voor zorgen dat flexibel werken vanuit persoonlijke waarden gemeengoed wordt voor iedereen, niet alleen voor kunstenaars. Hoe mooi zou het zijn als het gewoon wordt om iedere vijf jaar voor een half jaar ergens anders te mogen werken? Een plek waar jezelf voor kiest omdat je daar iets nieuws gaat leren. Omdat die past bij vragen die je stelt in jouw actuele leven. Zodat je daarna weer terug kan naar je eigen werkplek met nieuwe inzichten. Die trouwens voor een half jaar werd ingenomen door iemand anders. Omdat hij of zij precies daar weer iets nieuws kon leren.

Schrijf een reactie

*