werkspoor courantVrijdag 6 juli 2012

DE DIRECTIE SPREEKT: HET LAATSTE ITEM VAN DIT SEIZOEN

Voor het personeel van Werkspoor. Onlangs kocht ik deze oude WERKSPOOR-COURANT exemplaren. Het trok mijn aandacht vanwege een project waar ik enige tijd geleden aan heb gewerkt. Het gebouw van WERKSPOOR in Utrecht speelt de hoofdrol in dit project. Het project heeft momenteel een open eind.

WERKSPOOR: in Utrecht een wagon- en bruggenfabriek. In Amsterdam een machinefabriek.

In totaal 19 stuks. Uit verschillende perioden. Vanaf 1923 tot 1928, in totaal acht stuks. Ook acht uit de jaren dertig, van 1931 tot 1939 en de rest uit de jaren veertig. Ik was onder de indruk, nooit eerder had ik iets in mijn handen, uit het leven van alledag van de oorlogsjaren. Nooit eerder las ik op deze manier hoe een bedrijf zijn werknemers, in het blad als werklieden beschreven, moed insprak ten tijde van oorlog.

"Laat ons dan allen te zamen voortgaan, moedig, rustig en waardig, doende wat in ons vermogen is om Werkspoor door deze zware tijd heen te helpen  en uitziende -als 't mag zijn - naar een blijder toekomst."

In de courant van vrijdag 12 juli 1940 staat het volgende geschreven:

VERGADERING VAN DE DIRECTIE MET DE BESTUREN VAN DE FABRIEKSRAAD, op 29 maart 1940

"Op 29 maart 1940, s'avonds te half acht, had een vergadering van de Directie met de voltallige Fabrieksraad plaats, waarin aanwezig waren de heren Damme, Maas Geesteranus, Ir. de Bruyn Kops, Brandes, Damme Jr., Roland en Mr. de Bruyn Kops: voorts de bestuursleden en leden van de fabrieksraad."

"De heer van Elsdingen vraagt, of het niet mogelijk is tegen de vacantie aan de werklieden iets extra's te geven."

"Daarop neemt het officiële gedeelte der vergadering een einde, waarna het gezelschap nog geruimde tijd bijeenblijft, om te luisteren naar een causerie van den heer Damme over de recente reis van hemzelf en zijn echtgenote naar Nerderlands Indië, welke met grote belangstelling wordt aangehoord."

Rap, Erap, Bep, ik kan het niet goed lezen. Deze man zette in 1945 op de courant:

"ik sta tussen de 2 stippen in"

Kijk goed op de foto, twee zwarte puntjes in het midden. Een trots werkman. Met een kinderlijk eenvoudige oplossing om zichzelf terug te vinden: de twee personen naast hem zwart inkleuren. Voor wie deed hij dit? Wat deed hij in de fabriek? 

Het maakt mij duidelijk hoe het werk en het bedrijf waar je werkte betrokken waren bij jouw leven. De woonwijk ontstond voor de werklieden, de sportvelden waren voor de werklieden, vader en zonen werkten bij hetzelfde bedrijf. Werklieden in de fabriek, de heren van Damme bij de directie. Hier in Utrecht is goed zichtbaar hoe deze fabriek invloed heeft gehad op de directe omgeving.

"Op 24 September j.l. heeft te Amsterdam een aantal onzer werklieden en beambten het werk gestaakt. Wij willen wijzen op het ongeoorloofde en bovendien hoogst onverantwoordelijke van deze handelswijze. Hier zijn op lichtvaardige wijze grote belangen in de waagschaal gesteld en wij menen niet te mogen nalaten, daarover onze afkeuring uit te spreken."

DE DIRECTIE

Mevrouw R's directie groet u.

Dit is het laatste item van dit seizoen. Vanaf eind augustus, begin september zullen er op het Onuitputtelijk Rariteiten Weblog iedere week weer nieuwe rariteiten worden besproken.

Symbolisch wil ik hiermee afscheid nemen van het eerste seizoen ORW. Juist omdat er nog zoveel vragen zijn. Vanwege die werklieden die iets extra's krijgen voor hun vacantie. Mevrouw R. heeft ook vacantie. Vanwege de directie die spreekt. Omdat er nog zoveel bruikbare wonderbaarlijke informatie in staat. Voor in het project of voor iets anders. Een mooi open eind. 

behang James Bond ThunderballZaterdag 30 juni 2012

HET JONGETJE DAT VROEGER OP MIJN ZOLDER WOONDE

Een huis vertoont sporen. Van de huidige gebruikers maar ook van de eerdere bewoners. Soms wil je deze gauw wegwerken als nieuwe bewoner. Soms wil je ze bewaren. Omdat ze ontroeren, omdat ze een tijdsbeeld tonen, omdat ze prachtig zijn.

In mijn huidige huis vond ik in een vergeten hoekje op zolder dit behang. Nergens anders meer zichtbaar, alleen in deze hoek. 

James Bond op verschillende manieren afgebeeld. Sean Connery speelt in deze vierde film de hoofdrol. Ook zichtbaar: wat witte verfsporen. En slijtsporen, gewoon door de tijd. De Bondgirl in bikini heeft een nogal uitgesproken wespentaille. Compleet met twee kuiltjes in de rug, één van de zeven schoonheden, zegt men soms.
Let ook op het getoupeerde jaren '60 kapsel van de andere Bondgirl.  En good old Sean in een strak rood duikpakje.

Een restje van het jongetje dat vroeger op mijn zolder woonde. Aan de ene kant van de zolder vond ik een oud plaatje van de Efteling. Aan de andere kant dus dit behang. James Bond, uit de film Thunderball,in 1965.
James Bond, zijn held. Een stoere man, druk in de weer met auto's, wapens, gadgets en vrouwen. Super grappige gadgets, bekijk maar eens dit filmpje.

Waarschijnlijk was het jongetje van het behang, af en toe, al op weg om een man te worden. Het plaatje van de Efteling, een spoor van toen hij nog een kind was. James Bond, een spoor van een latere leeftijd, een frisse jonge tiener. Hij zag James en hoopte ook op zo'n leven.

Het besef van vrouwen en wat er gaande was misschien nog niet helemaal aanwezig. Hij zag de spanning en het avontuur. Het maakt niet uit.

Het toont ons James Bond, zijn held. Ik zie het jongetje samen met zijn moeder op weg naar de verf- en behang winkel. Samen met een keurige verkoper in een schilders jas kiezen zij het behang uit. Uit een groot behang stalenboek. Onderweg terug naar huis kopen ze een ijsje, hij huppelt.  Moeder tevreden. En het jongetje fantaseert over James, zijn held. 

kanarieboekjes

Vrijdag 22 juni 2012

Mevrouw R's Collectief Kanarie-boekjes Verzamel Experiment 

Deze Kanarieboekjes zijn ongeveer 8 bij 12 cm. Per boekje ongeveer 64 pagina's. De uitgever is: N.V. MAANDBLAD SUCCES in DEN HAAG en ANTWERPEN. Op ieder boekje staat het nummer, uit de reeks titels, op de cover. 
De drukkerij vermeld op pagina drie : N.V. Drukkerij v/h G.J. van Amerongen & Co te Amersfoort. 

Zoals zichtbaar op de foto, hebben de meeste boekjes een getekende of gefotografeerde zwart-gele voorkant. Slechts twee van de bovenstaande boekjes hebben een kaft met kleur. Waarschijnlijk zijn deze twee van een latere druk. Vrolijke western letter van "Goede manieren."
"Prettig dansen leren." Ik krijg er meteen zin in.

Er zijn ongeveer tweehonderdzestig titels. Om een aantal te noemen:

Met eigen kracht vooruitkomen
Verkopen door de etalage
Verkopen over de toonbank
Prettig in de omgang
Geld verdienen met een kleine winkel

Zo slaagt een man
Zo slaagt een winkelbediende
Zo kunt u karakters doorgronden
Of: Zo doet u alles goed
Zo krijgt u een beter en gevulder figuur

Wat werkende meisjes moeten weten
Hoe te krijgen wat u wenst
Zuigelingen gymnastiek
Gelukkig leven als vrouw alleen
Gelukkig trouwen op een klein inkomen

Lekkere hapjes maken van restjes
Zo wordt u een goed verzamelaar
Muzikale zelfontwikkeling
Zo slaagt u in uw werk
Zo wordt u een goed kantoorchef

U bent de chef van uw geluk
Verbeeldingskracht verovert succes
Gestroomlijnd leven voor de kleuter
De kunst om met mensen om te gaan
Knutseltips voor knutselaars

De boekjes zijn vanaf 1937 tot ongeveer 1956 verschenen. Het heeft iets schattigs en naïefs. Om in 64 pagina's te vertellen hoe iemand een goede kantoorchef kan worden. Of hoe je als vrouw alleen gelukkig leert
leven. Hoe je kunt krijgen wat je wenst. 

Op de achterkaft staat ook nog een wijsheid: een uitspraak van een 
schrijver of een gezegde. "Niemand kan u zeggen wat de toekomst zal brengen, maar u kunt elk ogenblik van de dag beginnen uw eigen toekomst
te bepalen." Of: "Hoe meer een mens in zichzelf delft, des te meer kracht hij in zich vindt."

Mevrouw R. heeft wel eens last van fantasieën. Want waarschijnlijk woont u in een huis. Een huis waarin u dingen heeft. U weet wat voor dingen, ik niet. Hoe onuitputtelijk gaat het worden wanneer ik daar toegang tot zou krijgen? Uw huis, mijn dependance-Rariteitendepot. Ik hoef u maar te bellen...

Maar goed, als u nu eens kijkt op zolder of achterin de boekenkast. Misschien ligt daar nog wel een nummertje van de Kanarie- serie. Maak een foto en plaats deze op Mevrouw R's Facebook-pagina. Samen hebben we dan alles wat er ooit al was. Een collectieve, coöperatieve worp naar een nieuw soort verzamelen. En dan is dit, wat mij betreft, echt nog maar het begin.

_vintage circusafbeeldingen

Zaterdag 16 juni 2012

DE ROOMBOTERLEVERANCIER

Selectie van een set plaatjes voor het album:

"DE BONTE DROOM VAN HET CIRCUS"

"Het prachtige circus-album is verkrijgbaar bij uw roomboterleverancier. Indien niet bij uw leverancier verkrijgbaar, per briefkaart te bestellen bij:"

kantoor Roomboter-album
Postbus 47
s' Gravenhage
 
"Het album bevat 10 prachtige grote 6-kleurenplaten en 100 plaatjes, waarvan 22 naar tekening en 78 naar foto gereproduceerd.

Het Nederlands Zuivelbureau garandeert, dat de plaatjes tot 1 juli 1985 beschikbaar worden gesteld. Bestelzakjes en inlichtingen bij uw roomboterwinkelier."

Iedere foto is achterop voorzien van een kleine toelichting. Van links naar rechts en van boven naar beneden:

"Draadkunstenaar bij uitnemendheid CON COLLEANO."
"Een begrip voor alle tijden THE FLYING CODONA'S."
"Het fenomeen der opwaartse rollende ballen, onder de vlijtige trippelende voeten der drie gezusters ROGGE."
ALFRED CODONA en LILIAN LEITZEL, wier groot geluk zo kortstondig heeft geduurd."
"De vliegende mens als een mot in het kaarslicht."
"De acrobatiek in de piste is het werk van de vroegere saltimbanque in zijn meest elementaire vorm."
"De tenten- en wagenstad van circus SARRASANI."
"Wagen voor wagen gaat SARRASANI'S karavaan scheep voor de grote reis naar Zuid- Amerika."

Saltimbanque is een ander woord voor circusartiest, kunstenmaker of kermisreiziger.

Het taalgebruik is om laaiend enthousiast van te worden. Het portret van Alfred en Lilian eveneens.
Wat een prachtige strakke boxer, met pailletten aan de pijpjes, voor wat glitter en glamour. Het is trouwens een soort pak, het hemdje zit er aan vast. Op de borst ook wat sierbeslag. Heb je zijn balletflatjes en maillot al gezien?

Lilian is een stuk kleiner. Praktisch gezien natuurlijk wel fijn, je kunt er beter mee zwaaien en zwieren, hoog in de lucht. Een rok met plooien en soortgelijke versiering op de borst.

Niks aan de hand zou je zeggen, gewoon een leuk portret van een succesvol artiestenpaar. Hoe zit het dan met dat grote geluk en dat kortstondige karakter? 

Lilian Leitzel is geboren in Breslau, Duitsland( tot 1945, daarna Polen, u weet wel, het EK 2012) op 2 januari 1892. Zij heeft meerdere kunstopleidingen gevolgd, sprak vijf talen vloeiend. Lilian smeekte haar moeder, zelf een trapeze-artiest, of zij mee mocht doen. Lilian werd specialist omwentelingen in de lucht maken, haar bizarre record was 249 keer, geteld door het publiek.

Het was een nogal pittige tante, volgens overlevering. Haar assistent kreeg meerdere malen per dag ontslag. Ze nam haar echter ook steeds weer aan. Ze gaf echter ook leuke sociale feestjes voor andere artiesten in haar kleedkamer. Een gewoon menselijk type, zou ik zeggen.

Mannen vielen als bosjes voor haar. Na haar eerste huwelijk ontmoet zij Codona, ook een heetgebakerd type. Ze hadden een knipperlicht relatie met veel vuur en schreeuwen. Maar let op: gemaakt voor elkaar!

Tijdens een optreden in Kopenhagen, Denemarken komt Lilian lelijk ten val. Twee dagen later is zij dood.
Met Codona gaat het niet goed hierna. Hij trouwt opnieuw, het is echter een waardeloos huwelijk. Hij kan fysiek niet meer bereiken wat hij voor ogen heeft. De frustratie van het eind van zijn carrière, het ongeval en de dood van Lilian en zijn ongelukkige huwelijk maken dat hij eerst zijn vrouw doodschiet en daarna zichzelf. Notabene in het kantoor waar zij aanwezig waren om over de scheiding te praten.

Die roomboterleverancier. Waar blijft hij nu in het verhaal? Glitter en glamour. Stralen in de piste. The show must go on. Niets is wat het lijkt. Net als de meeste roomboter tegenwoordig trouwens.

Ik ga intussen verder op onderzoek naar het fenomeen der opwaarts rollende ballen, onder de vlijtig trippelende voeten der drie gezusters Rogge. Toedeloe!

pagina wie wat waar buitenspel

Zaterdag 9 juni 2012

DITJES EN DATJES

Groen oranje kaft, de woorden WIE WAT WAAR onder elkaar en de out-line van een vraagteken over de hele hoogte van de kaft. Waar de kaft oranje is heeft het vraagteken een groene kleur en andersom.

Uitgave van het UTRECHTSCH NIEUWSBLAD

Met als slogan: "Verreweg de grootste krant in het centrum van het land"

Drift 23 te Utrecht
Telefoon 16431( 7 lijnen)

Het eerste jaarboekje WIE WAT WAAR verscheen in 1937. Dit exemplaar is uit 1957.

In het voorwoord:

"WIE WAT WAAR is een gevleugeld woord geworden, waaraan niet een encyclopedische betekenis moet worden toegekend, maar dat gericht is op de dingen van de dag."

Mevrouw R. is ook minder gevoelig voor encyclopedische betekenissen en heeft in het algemeen ook meer met de dingen van de dag. Dus dat zit wel snor.

"Het is niet makkelijk in onze dynamische tijd, een tijd waarin de feiten van gisteren morgen door nieuwe zijn achterhaald, het boekje actueel en aantrekkelijk te houden en elk wat wils te geven."

Hoe zouden de mensen uit 1957 zich voelen in onze tijd? Gewoon vanuit de dynamiek toen, ineens in het leven van vandaag? En wij daar?

Het jaarboek is een soort wijze raadgever en naslagwerk. Een beetje voor zich uit pruttelend, over ditjes en datjes. Zappend, surfend, een beetje hier en een beetje daar. Hoe zouden zij redactie gevoerd hebben? Gewoon de grootste schreeuwer gelijk geven of via evenwichtige besluitvorming?

Hoe komt het toch dat men in de jaren vijftig zo graag raad gaf? Raad geven en aanschouwelijk maken. Of valt dit ons nu meer op? Nu is er internet en toen voornamelijk drukwerk. Dus nu dat van toen fysiek in de handen en dus aanschouwelijk.

Aanschouwelijk gemaakte onderwerpen vind ik leuk. Mooie illustraties, of op een andere manier zichtbaar gemaakte onderdelen verhogen de feestvreugd.

Dan een stuk of wat uitgescheurde pagina's. Enkele onderwerpen die in de inhoudsopgave staan:

Kalender
Overheid
Vorstenhuizen
Filatelie en Politiek
Recht en wet
Bevolking
Geestelijk leven
Handel
Verkeer
Allerlei
en
Landbouw en veeteelt.

Met het hoofdstuk: "Welk weer heeft de boer het liefst?" En waarom. Aanschouwelijk gemaakt door illustraties. Het is opvallend omdat er geen maakbaarheid uit spreekt, de boer wacht af en ziet wat hij krijgt.

Ik laat u het hoofdstuk sport zien. Om precies te zijn het hoofdstuk "DE 17 REGELS VAN HET VOETBALSPEL." En "WAT WEET U VAN DEZE SPELREGELS?"

En speciaal voor u geselecteerd: "HOE CONSTATEERT MEN BUITENSPEL?"

Mooi in een schema gevat, lekker overzichtelijk. Passend bij het leven van de dag. De dingen van vandaag. Voetbal. In mijn hoofd worden ze voorgelezen door Philip Bloemendal. U weet wel, van het Polygoon journaal.

gereedschap en handwerk objecten

vrijdag 1 juni 2012

EXTRA OPROEP:

MEVROUW R's BEDEVAARTROUTE LANGS KNUTSELSCHUURTJES EN ANDER HANDWERKGELUK

Mevrouw R’s Bedevaartroute langs knutselschuurtjes en ander handwerkgeluk zal plaatsvinden in Utrecht op zondag 28 oktober 2012 in het kader van de Culturele Zondag met als thema "Ouder worden."

Voor deze route zoekt Mevrouw R. iets oudere dames en heren die knutselen, hobby's hebben en/of handwerken. Het liefst in schuurtjes, garages of op zolders. In eerste instantie mensen die in de stad Utrecht wonen. Mevrouw R. zal de reisleidster zijn voor deze bijzondere bedevaart.

Maakt u bijvoorbeeld kleine houten schaalmodellen, speelgoed, bewerkt u metaal of leer, doet u aan handwerken, breien, haken, borduren, naaien, patchwork, maakt u poppen of iets anders? Of kent u iemand, reageer via een mail.

De mensen die Mevrouw R. zoekt hebben waarschijnlijk zelf niet in de gaten hoe bijzonder het is wat zij doen. Zij hebben andere tijden meegemaakt. Hierdoor gaan zij anders om met materiaal en gereedschappen. Hergebruik maar ook oplossingen zoeken met materiaal dat ze tot hun beschikking hebben. Sommige hebben hun technieken geleerd op ambachtsscholen of in de praktijk. Deze ervaringen gebruiken ze om mooie dingen mee te maken.

Mevrouw R. legt uit:

Het bovenstaande gereedschap is van mijn opa geweest. Hij had op de zolder aan de voorzijde van het huis, een kleine houtwerkplaats. Hier maakte hij bijvoorbeeld speelgoed en kleine meubeltjes. Alles werd gemaakt met materiaal dat voor handen was. Het paardje heeft wielen, gemaakt van dam stenen. Het koffertje waar het gereedschap in zit is gemaakt van oude sigarenkistjes. Het handvat is een oud handvat van een koffer. De beitels en ander snijgereedschap van opa bewaard in een bedje van flanel, gemaakt door oma. Goed verzorgd en beschermd.

Mijn opa wilde graag meubelmaker worden. Hij werd echter huisschilder, hij moest zijn broer helpen in het bedrijf. De liefde voor houtbewerking heeft hem deze dingen laten maken.

Oma had de achterkant van de zolder. Zij tekende de patronen en modellen, zoals het boertje en het paardje. Opa maakte het. Oma maakte ook van alles. Handwerken: de vlinders, tekenen, knipwerk, ze schreef verhaaltjes. Beide waren zeer creatief. Zij zouden zo in de route passen.

De route zal voorlopig maar op één dag plaatsvinden. Medewerking is niet betaald echter eeuwige roem en dankbaarheid is groot. En het allermooiste is dat de jeugd van het verleden iets doorgeeft aan de jongeren van vandaag.

Ook mensen van buiten Utrecht kunnen reageren. Misschien komt er een boek of kan Mevrouw R. ook in andere plaatsen een bedevaart organiseren.

negligé, sixties underwear dressVrijdag 1 juni 2012

ALLEDAAGSE WULPSHEID MET EEN KLEIN ONGEMAK

In een synthetisch lapje tussen de lakens glijden. Met de temperaturen van vorige week. Daarbij dan ook nog extra toetjes stof om de heupen en in het decolleté. Het jurkje heeft een rode voering. Ook van een synthetisch stof. Geen merklabel of wasvoorschrift te vinden, dus verder geen informatie. In knalrood en afgewerkt met een blauwe bies. Een beetje transparant, voor een wuft effect. 

Waarschijnlijk uit de jaren zestig. Ik heb verschillende oude Burda nummers, een maandblad voor zelfmaak mode. Ook enkele met alleen maar lingerie en nachtmode. Sonderheft "Wäsche", zogenaamde thema nummers.
"Schön sein durch gepflegte Wäsche... das ist der Traum jeder Frau."

Het nummer uit 1962 bijvoorbeeld: De modellen zijn nogal ingewikkeld. Een hoop gedoe. Niet zozeer om te maken maar met laagjes, strikjes en randjes. Ik herken dezelfde stijl in het rode jurkje. Het is een beetje kinderlijke kleding. 
Voor de mode uit de jaren zestig niet ongewoon. De zogenaamde prinsessenlijn of de A-lijn of de empire-lijn. Kort lijfje en geen taille. Het draagt allemaal bij aan een wat kinderlijk silhouette. Men geeft Twiggy  wel eens de schuld. Wereldberoemd in de jaren zestig, een model met grote Bambi ogen en een kinderlijk, beetje jongensachtig lijf.

"Den Auftakt unsers Wäschenheftes bildet einmal das Titelmodell mit seinen dekorativen Kittel aus Stickereispitze." 
Een Kittel voor in bed. Kunt u zich er iets bij voorstellen? Met vier lagen, zoals een strokenrok maar dan vanaf de nek. Frivool gekleed je bedje in. 

"Zauberhaftes Bettjäckchen" worden als volgt aangeprezen: " ..wenn die Storch zich angemeldet hat.;"

Het is een illustratie van een vrouw uit een andere tijd. Zij heeft dit jurkje gekocht, ooit. Met een reden. Een leuk jurkje voor in bed. Iets sprak haar aan. Misschien de stof of de kleuren. Het model of de ruches. Het was precies wat ze zocht. Voor die vrouw, op dat moment, in haar tijd.

Ik word er vrolijk van. Ik zie persoonlijk wel wat beren op de weg: het materiaal en andere specifieke eigenschappen. Maar voor die andere vrouw en als observator vind ik het een groot succes. Wulpse negligé met een klein ongemak. Een goede grap.

old summer pictureZaterdag 26 mei 2012

MEVROUW R. NEEMT HET ERVAN

In verband met toeristische en recreatieve activiteiten zal de nieuwe rariteit even op zich laten wachten.

Toch nog behoefte aan rariteiten? Klik hier.

Absinthe Drinker Picasso en suppoostmuseum

vrijdag 18 mei 2012

Как тебя зовут?

Daar zit ze. Een dame, ze lijkt mij een beetje knorrig, van een wat rijpere leeftijd. Het knotje een beetje rommelig op het hoofd. Een soort uitgezakte variant. Niet die coupe waarmee ze in de ochtend het huis verliet maar door de omstandigheden van de dag, een beetje uitgezakt. Het valt niet mee, zo te zien. Gesloten houding, want het is wel even genoeg. Blauwe kleding en een interieur met rode en bruine tinten.

De ene voor de fles lijkt te twijfelen: zal ik wel, of zal ik niet? Iets in haar houding zegt mij dat ze binnen niet al te lange tijd van plan is die fles flink achterover te slaan. Iedereen de pot op, lijkt ze te denken, ik neem er nog één! 
Ze heeft er lang genoeg over nagedacht. Het moest maar eens afgelopen zijn. Haar eenzaamheid is voelbaar als je naar het schilderij kijkt. Het ongemak zit in haar knokkelige lange vingers. De drank is geen oplossing, zij weet het ook wel. Maar het helpt in ieder geval even.

Het schilderij: Absinthe Drinker van Pablo Picasso. Gemaakt in 1901. Op tweeëntwintig jarige leeftijd. Waanzinnig. Dan al zo goed kunnen observeren en vastleggen.

De andere is verzonken in een diepe, lekkere slaap. Zo één die je niet voelt aankomen, gewoon midden op de dag. Waarbij je ogen steeds zwaarder worden, tot ze uiteindelijk dichtvallen. Zo'n slaap die bij het ontwaken pas echt ontluikt. Goh, dat was lekker. Waar ben ik eigenlijk? Wat was ik aan het doen? 
Nou, ze heeft een baantje. Sterker nog, zij is op haar baantje.

Nooit vergeet ik het verhaal van een afdelingschef uit de voormalige DDR. Iedereen zocht deze man, niemand kon hem vinden. Toch moest hij in zijn kamer zijn. Hij was er immers niet uitgekomen. Uiteindelijk ging iemand kijken. Wat bleek? De chef lag straalbezopen, diep slapend, achter zijn bureau op de grond. Iedereen had hem over het hoofd gezien.

Deze foto is gemaakt in de Hermitage. In Sint Petersburg. Een oneindig groot museum. Ik was er helaas maar één dag. Ik zag enorm veel kunst. ik zag een echte Russische reus in een Russische rij. Ik zag schoolkinderen, met veel aandacht en discipline liepen zij rond. Ik had een flirt met een Russische jongen die alleen maar Russisch sprak. Hij vroeg mij meermaals: What is your Time? Later begreep ik dat hij naar mijn naam had willen vragen. Ach..

Er waren toeristen. Uit alle windstreken. Ik vond het fascinerend. Ik zag veel, waar ik ooit van had gehoord, in het echt. Er waren zalen knalrood, met manshoge schilderijen aan de muur. Maar ook hele sobere, minimalistische zalen. Ik vond het een belevenis. Ik wist dat ik dit niet snel zou vergeten. Vlakbij buiten waren dansende beren, het Rariteitenkabinet van Tsaar Peter en de Newa rivier.

Toen zag ik haar, eerst aan de wand. Direct daarna de dame op de stoel. Ze snurkte er een beetje bij, juist daardoor trok zij de aandacht. Iedereen in de ruimte moest er een beetje om giechelen. Heel even, een ultrakorte fractie, had ik met haar te doen, zo volkomen weerloos snurkend in die museumzaal. Direct daaropvolgend zag ik de schoonheid.

Ik werd getroffen door de gelijkenis. Beide die malle knot. Beide vonden het genoeg. Bij beide was het zichtbaar. In houding en in omgeving. 

Nooit eerder zag ik zo'n gelijkenis tussen een kunstwerk en het echte leven.


vrijdag 11 mei 2012

MOTIEVEN EN DRIJFVEREN EN DAT DAN DOOR DEZE JONGENSPOT

Deze pot is gemaakt van acht kaarten met portretten van vier verschillende jongenskopjes. Blond haar en blauwe ogen. Mooie stralende lach met melktandjes. Haren met golven en kuiven. Frisse jongens, net nog te klein voor een iets langere, korte broek, dus toch maar weer gewoon in dat malle korte broekje. Ruik je de ouderwetse huishoudzeep waarmee de jongen is gewassen?

De kaarten zijn in model geknipt en aan elkaar vastgezet met een festonsteek. Eroverheen een laag celluloid. Een vroege plastic soort. Vast gekozen vanwege de beschermende functie. Langs de randjes is er vocht onder het celluloid gekomen, hierdoor is er een vlekkerig patroon ontstaan.

Aan het deksel een kwastje waardoor het makkelijk te openen is. Het deksel is gemaakt van een dubbel laag, extra stevig vanwege de beweging. Daar is goed over nagedacht. De binnenkant is met roze karton bekleed, het laat zich het best omschrijven als metallic.

Het is een maffe pot. Want wat zou je er in kunnen stoppen? Hebben de illustraties iets te maken met de inhoud? Wat dan? Een doosje voor melktandjes van blonde jongens? Schedels van muizen die al spelend gevonden zijn, in het weiland achter het huis?

Deze pot kan gemaakt zijn tijdens een clubavond, op een handwerkvereniging. Denk ook even aan de verzuiling. Heel gebruikelijk dat men als ontspanning naar een clubavond ging. Je kon er nieuwe mensen leren kennen en ondertussen ontspannen nieuwe technieken leren. Net als het collectieve breien van vandaag. Wat dat betreft zijn we lekker opgeschoten.

We weten niet wie deze pot oorspronkelijk heeft gemaakt, ook niet waarom. Misschien zijn de jongenskaarten gekozen zonder reden. Er was niets anders voorhanden. Of wel bewust, ik weet het niet.

Voor mij is deze pot in de eerste plaats gemaakt vanuit een functie. Vanwege het functionele: er moest iets in worden opgeborgen.
De functie kan ook een middel zijn geweest om een nieuwe techniek aan te leren. In dit geval de festonsteek.
Of de functie heeft sterk te maken gehad met de liefhebberij om iets zelf te maken. Het kan ook zijn dat iemand een andere mogelijkheid zag voor de kaarten, het transformeren van een voorwerp tot iets anders.

Het motief en de drijfveer van de maker hangt samen met de reden waarom iets wordt gemaakt. Motieven en drijfveren zijn noodzakelijk. Iedereen heeft wensen, verlangens en behoeften. Belangrijk, want zij stimuleren ons gedrag. Anders gebeurt er niets.

oude sigarenblikjes

vrijdag 4 mei 2012

SYMBOLEN VAN VERLEIDING

AIDA Céleste. Mooi hoofd. Eronder in een strak schreefloos lettertype Céleste. Een verpakking met sfeer en een luxe uitstraling. Waarschijnlijk paste dit bij sigaren. Ik weet het niet, ik stel mij het voor. Versierd met een gouden rand, drie strepen en een rood kader. Materiaal is karton. 

AIDA is afkomstig van de N.V. Sigarenfabriek Garvelink uit Eindhoven, la ville fumée, zo genoemd naar aanleiding van het aanzienlijk aantal sigarenfabrieken aldaar. Op het hoogtepunt ongeveer 210 fabriekjes, ruwweg vanaf 1816 tot 1950. Na 1950 verdween het merk Aida. Vermoedelijk rond 1955.

Het andere doosje is gemaakt van blik. De fabrikant is mij niet bekend. Gekregen, héél goed uitgekozen door twee vriendinnen. Bij beide doosjes maakte mijn hart een klein sprongetje. Omdat ik ze beide zo ontzettend mooi vind.

De eerste gaat over een soort klassiek schoonheid. Gebaseerd op het uiterlijk. Niet meer en niet minder. Elegant en mooi versierd door accessoires op het hoofd en om de nek.

De tweede, op het blik, is schoon omdat er niet alleen een mooi hoofd op zit. Een geruite sjaal en een groenblauwe kleur, een kleur met pit. Deze vrouw is vrij en gaat haar gang. Ze is onafhankelijk. Zij heeft de eerste vrouw al achter zich gelaten in een proces van onafhankelijk worden. Daarin zit vast een grotere schoonheid.

De naam AIDA verwijst natuurlijk naar de bekende opera. Voor mij is het een andere term, namelijk één die ik toch eerst heb leren kennen vanuit de marketing: Attention, Interest, Desire and Action. Het is een stappenplan, zou je kunnen zeggen.

Attention: hallo hier ben ik, bijvoorbeeld een lekkere wijn.

Interest: ik ben hier niet alleen: ik heb ook nog bijzonder aantrekkelijke voordelen. Denk aan geur, smaak, productiewijze en prijs.

Desire: nu gaat het erom dat je verlangt naar deze wijn. Je hebt er zin in.

Action: door het product te kopen bevredig je de wens of behoefte.

De andere partij, de verkoper begint daarna gewoon weer van voren af aan. Dat is het principe van verkopen. Sommige vinden dit een verouderd stukje marketing. Het is hoe dan ook een oervorm van verkoop en koop. Dus onlosmakelijk verbonden met marketing.

Tijdens mijn afstudeerproject op de kunstacademie onderzocht ik het thema verleiding. De AIDA formule heeft mij hierbij zeker geholpen. Ik was op zoek naar het moment waarop verleiding nog net niet de glans verliest, het doel nog net niet voorbij schiet. Maar ook naar verleiding op momenten waarop je het niet zou verwachten. Ik zocht naar de rol van verleiding ten tijde van de oorlog. Op welke manier ging men hiermee om terwijl veiligheid en voedsel ver te zoeken was?

Met heel veel plezier denk ik terug aan dit onderzoek. Nooit meer ben ik in de gelegenheid geweest om op deze manier inzicht te krijgen in een onderwerp. Het kwam door de focus en de bijbehorende gereserveerde tijd.  En natuurlijk de ongekende mogelijkheden als student.

Deze beide doosjes staan symbool voor verleiding. Bedoeld om de koper te verleiden. Vroeger met de inhoud, nu met de doosjes zelf. Verleiding vergaat gelukkig nooit.


vrijdag 27 april 2012

ODE AAN DE VERKLEEDKOFFER

Stoer. Met beslag, twee paardenhoofden en sheriffsterren. De riem van echt leer gemaakt. Ik houd van cowboys. Van die ouderwetse cowboys. Uit de jaren veertig en vijftig. Zeker wanneer ze dan ook nog van die swingende cowboy muziek maken. De perfecte muziek om mee te reizen. Raampje open en hard meezingen. 

Als klein meisje heb ik veel met verkleedkleren gespeeld. Altijd in een oude koffer of kist rommelen. Alleen of samen met een vriendinnetje. Dan werd je iemand anders. 

Er waren kledingstukken die ik heel graag aan wilde. Met een vriendinnetje kreeg ik soms ruzie wie wat aan mocht. We vonden beide hetzelfde leuk. Maar er waren ook kleren die ik minder interessant vond. Soms kwam er ineens ergens iets nieuws vandaan, dat verdween dan in de koffer. Er waren ook altijd accessoires bij zoals brillen, waaiers en handtasjes.

Ieder gezin met kleine kinderen moet aan de verkleedkoffer. Je hebt geen kind aan ze. Het stimuleert de verbeelding. Rollenspel, inbeelding, passend menselijk gedrag, het komt er allemaal bij kijken en is een mooie leerschool voor de grote mensenwereld. Ik dank veel aan de verkleedkoffer.

In zo'n cowboy-set zit een klapperpistool, sporen en een sheriffster. Tegenwoordig is alles van plastic, toch net iets minder mooi. In het rariteitenkabinet zitten meerdere voorwerpen die iets te maken hebben met country and western. Ik zie het graag.

Dit riempje kocht ik in België. In het buurland België zijn diverse mooie bronnen om aan rariteiten te komen. Ik doe graag zaken met de Belgen.

Aan Country and Western kan ook een kitscherige toon hangen. Wanneer die overheersend gaat worden dan vind ik het maar zeurpieten, die cowboys. Dan heb ik er snel genoeg van.

Onlosmakelijk met cowboys verbonden zijn de Indianen. Ik heb heel wat uren rondgerend op een braakliggend terrein waar we cowboy en indiaantje speelden. Ook bij Indianen kan er iets kitscherigs ontstaan waardoor ze vervelend worden. Persoonlijk heb ik minder met de indiaan en meer met de cowboy.

De cowboy lift natuurlijk mee op het succes van de romantiek: een vrij leven, altijd buiten en iedere avond bonen op het kampvuur. Wie wil dat nu niet?  Yeehaw!

schilderij ballerina's

Donderdag 19 april 2012

ONGRIJPBARE ELEMENTEN IN EEN BONTE POTPOURRI VAN BALLETMEISJES

Een schilderij, geen lijst, alleen het doek. Het doek is hard geworden door de verf, voelbaar langs de randen. Snelle, duidelijke penseelstreken. Vergrijsde en verzadigde tinten. In roze, grijs en groen. Uitvoerende maker helaas onbekend.

Ik noem dit jaren '30 kleuren. Voor mij ademen deze kleuren de sfeer van de jaren '30. Soms noem ik het Oostblok-kleuren, die zijn voor mij zeer aantrekkelijk. Maar die kleuren zijn dan iets gemener. Meer richting mint of turqouise, maar absoluut met een versleten ondertoon.
Deze tinten zijn daar nu te zacht voor. En het beeld in zijn totaliteit is ook iets te kleurrijk.

Door de streken van de penseel, in licht en donker, strak naast elkaar, krijgen de lichamen van de meisjes vorm en plasticiteit. Ook zichtbaar op de kleding van de ballerina's. De streken van de penseel zijn snel gezet, zonder twijfel.

Bekijken we het schilderij goed dan zien we op de achtergrond links een duidelijke en een wat minder duidelijke arm van een meisje. Onder het meisje met de borstel zit dus een tweede laag, nog net een beetje zichtbaar. Als we dan nog verder kijken dan zie je onder de bank, het meest duidelijk aan de rechterkant, nog een figuur. Nu liggend, eigenlijk staand, waardoor het doek gedraaid zou moeten worden. Een bonte potpourri van al dan niet op de voorgrond tredende balletmeisjes. 

Het schilderij laat een zoektocht zien. Op kleine stukken is het linnen van het doek nog zichtbaar, kijk maar links onder. Net als Francis Bacon. Puur en ruig. Al lijkt het in de verste verte natuurlijk niet op zijn werk. Het gaat mij alleen om het blote doek. Naturel. 

Het schilderij in wording. Veel geprobeerd en geworsteld. Steeds weer opnieuw, opzetten, zoeken en uitproberen. Toen eindelijk de slag te pakken en in ferme, forse streken de compositie in grote lijnen opgezet. Zoals dat kan, uren zoeken en maar niet de juiste toon kunnen neerzetten of kunnen vinden. Het uiteindelijk laten rusten. Dan, de volgende ochtend met in je hand het eerste kopje koffie. Je loopt naar het doek en zet met een paar krachtige vegen de basis neer. Zonder te aarzelen. En dan is het ineens daar. Het schilderij in wording. Eenvoudig maar krachtig. Met precies de juiste lijnvoering.

Dit schilderij is onderdeel van een grotere collectie uit het Onuitputtelijke Rariteitenkabinet. Deze verzameling is een van mijn minst eenvoudige verzamelingen. Voor deze verzameling moet ik misschien wel de meeste moeite doen. Ik kom wel vaker iets tegen maar niet alles is geschikt. Het kan een kwestie zijn van beschikbare financiële middelen. Die zijn niet onuitputtelijk.
Maar er is iets dat nog belangrijker is.

Geschiktheid zit echter ook in de voorstelling, de manier van schilderen en ook nog in enkele ongrijpbare elementen. Ik kijk graag als iets een beetje uit de hand loopt, of als het ogenschijnlijk in orde lijkt. Tot je het ziet. Misschien gaat het over afleiden en om de tuin leiden. Maar dan met onschuld en onbewust. Gewoon, omdat de focus op iets ander ligt, vergeten. Niet in de gaten gehad.

Het toont mij de menselijkheid van de maker. En dat is nou net zo'n ongrijpbare element waar ik naar zoek.

Zaterdag 14 april 2012

FRIET TUSSEN DORPSBEWONERS

Verschillende taalcursussen op vinyl. Soms in een luxe band, met kartonnen insteekhoezen voor de singles, zonder boek. Of in een plastic doosje, boek en singles boven elkaar verpakt. Het bijhorende boek met mooie, passende illustraties over situaties in de landen waar de taal wordt gesproken.

Zichtbaar op bovenstaande foto:

Staand: 45 TOURE DISQUE ASSIMIL - DEUTSCH OHNE MÜHE 
ASSIMILation intuitive des langues par simple répétition
Textes vivants et amusants.

 Liggend: VISAFOON-TOERISTENCURSUS INTERPRET ENGELS

Een net iets te oude taalcursus is grappig. Zeker op singles. En wanneer je dan in het Frans Duits kunt leren wordt het nog leuker. Of Duits en dan Engels. De onderwerpen zijn niet eens zo ver verwijderd van die in eigentijdse taalcursussen.

Uit VISAFOON-TOERISTENCURSUS INTERPRET ENGELS:

Hoofdstuk Bootreizen
"Sea travel is the best way to sooth one's nerves and very much cheaper than stay in a sanatorium, provided…."
"Provided what, Mr. Jones?"
"That you are a good sailor. But nowadays there are lots of remedies against seasickness, I'm told."

Hoofdstuk Restaurant
"Are you an abstainer? Who would have thought it?"
"Don't get excited, George! Only in the morning, and as I'm not dogmatic about it, you can order a cherry-brandy for me."

Hoofdstuk: Wat doet men 's avonds?
"Wanneer u de vrijetijdsbesteding van de zogenaamde eenvoudige man wilt leren kennen, de man die graag een glaasje drinkt, dan moet u een pub bezoeken. Daar gaat het meer gezellig dan stijlvol toe. De humor daar uit zich jammer genoeg in een dialect, waarvan u de finesses eerst na een langer verblijf duidelijk worden."

Hoofdstuk Tandarts
"Open your mouth, please!" The third molar is hollow."
"Must I have it out?"
"I'm afraid it must be extracted."
"Will that be very painful?"
"No, not at all. I'll give you an injection, or would you prefer gas?"

Taal is noodzakelijk. Zonder taal kunnen we onmogelijk duidelijk en helder communiceren. Maar taal alleen is niet voldoende. Lichaamshouding, of specifieker lichaamstaal zijn minstens even belangrijk in de communicatie. Mimiek in het gezicht en luisteren naar onuitgesproken woorden. Wat ligt er achter de boodschap, vaak de essentie waar het uiteindelijk echt overgaat.

Om goed te kunnen luisteren moet je dus niet alleen gebruik maken van je oren. Observeren en verbindingen aangaan met je andere zintuigen. Op basis daarvan leer je dan werkelijk te luisteren.

Ik vond Deutsch ohne Mühe ergens in Frankrijk. Aan de kust, op de grens tussen Bretagne en Normandië. Een brocantemarkt met niet eens zoveel kraampjes. Aan het strand, op de promenade.

Op de markt een grote tafel waar de vrijwilligers van het dorpsfeest een lunch konden nuttigen, friet met merguez worstjes. Gebakken door een groep enigszins trage mannen uit het dorp. Er was iets gaande. Terwijl ze langzaam friet en worstjes bakten werden er gesprekken met veel handgebaren gevoerd. De kraam ernaast werd bezet door dames, waarschijnlijk de vrouwen van de patat bakkende mannen. Met zelfgebakken cake en te sterke koffie hadden zij ook een kraam op de markt.

Ik at er een frietje. Tussen de dorpsbewoners. Ondertussen bekeek ik de relaties aan de tafel. Ik keek en begreep wat ik niet verstond.

Mijn frietje was inmiddels op. Tijd om weer te vertrekken, het dorp achter te laten. Ik was tenslotte een rondtrekkende toerist. Wandelend, met onder mijn arm de taalcursus, verliet ik het dorp. 
Rijker, want ook al verstond ik het niet, essenties zijn universeel.

Vrijdag 6 april 2012

SAVE THE WAVE: VOOR EEN PAASBEST - WEEKEND

Waar komen de haarnetjes vandaan? Wie kent er iemand die werkt in een haarnettenfabriek? Vroeger werden er veel meer haarnetjes gebruikt. Want haarnetjes gingen over krulspelden en rollers, hup, het netje erover en dan op één oor een nachtje slapen. Save the wave. De volgende dag had je dan een weelderige bos.

Zover ik weet slaapt niemand meer met rollers. Maar netjes werden ook gebruikt toen vrouwen veelvuldig in de fabrieken gingen werken, ter bescherming van het lange haar. Zodat het haar niet in de machine zou vastlopen. In de jaren voor de oorlog werden netjes ook al gebruikt, maar toen waren ze voorzien van kleine kraaltjes en andere versiering en vooral dus zichtbaar gedragen.

Een KROON-HAARNET. Mutsmodel. Vervaardigd uit echt mensenhaar. Roze enveloppe. Net zichtbaar in de rechterbovenhoek, een stempel met de tekst donkerbruin. De illustratie een beetje uitgelopen. Mooi vind ik ook de vouwfrommels in de enveloppe. Het geeft de enveloppe een huid met een geschiedenis.

Door de jaren heen heeft dit mutsmodel, op z'n minst taalkundig, toch iets van zijn glans verloren. Een muts. Niet bepaald een complimenterende associatie. Aan de andere kant is de muts een geweldig item. Denk maar aan een koude winterochtend, de muts tot over de oren, de sjaal tot aan de neus. Fietsen maar, niks voelbaar van de kou. 

De enveloppe kocht ik, nog niet eens heel lang geleden, in een vertrekkende winkel. Interessant want dan gaan ze gaatjes leegtrekken. Uit gaatjes in winkels kunnen verloren winkeldochters komen. En waarschijnlijk heb ik dit al eerder gezegd, ik ben dol op winkeldochters. Het assortiment van deze winkel kwam voort uit huisruimingen en ander spul waarop niemand zat te wachten. Ik kwam er graag.

Het lag in een rommelbakje op de toonbank. Altijd leuk om even met een vinger door zo'n bakje te draaien. Ik vond dus onder andere het haarnetje. In dit soort mandjes vind je ook schuifspeldenkartonnetjes, verpakkingen van shampoo's of ouderwetse nylonverpakkingen. Vaak voorzien met afbeeldingen van charmante, getekende dames. Wonderschone dames.
Dankbare objecten, vaak klein, dus makkelijk mee te nemen. En alledaagse dingen: wat een bron van inspiratie is dat. Direct voor de huisdeur te vinden.  

Wanneer je in de enveloppe kijkt dan zit er een zeer fijn geknoopt, heel teer netje in. Van echt mensenhaar. Onzichtbaar en eenvoudig aan te brengen. Gelukkig maar. Deze is van enkel haar. Hieruit maak ik op dat er dus ook haarnetjes zijn met dubbel haar. 

Vanwege de kroon vraag ik mij af of KROON soms hofleverancier is geweest. Misschien hebben Beatrix, Juliana of Wilhelmina ooit wel eens gebruik gemaakt van het KROON-HAARNET. Ik heb het even opgezocht maar in het register van bedrijven die door Hare Majesteit de Koningin en haar voorgangers zijn gerechtigd tot het voeren van de titel Bij Koninklijke Beschikking Hofleverancier komen ze niet voor.

Daarom toch maar weer terug naar het alledaagse leven, naar dat van de voordeur. Ook al is het de voordeur van de Beauty Salon in the 1930s.  Waanzinnige haardroogmachines en voor de goed oplettende kijker een haarnetje. En mocht je nog meer willen zien, bekijk dan ook de 1950's Beauty Guide - Haircare Lekker muziekje en tips voor een Paasbesthaar-drachtje.


Vrijdag 30 maart 2012

Over een ijskoningin en de buurvrouw

Twee pagina's bladmuziek. Rommelige randjes, scheuren en omgevouwen hoeken. In je handen heeft het niet eens zo veel om het lijf. Gevoelsmatig doet het echter een hoop. Het komt door hoe het eruit ziet. Het spreekt tot de verbeelding. Je wilt weten hoe de muziek klinkt.

De covers zijn verschillend van sfeer. Een heeft een tekening, de ander heeft een foto als illustratie.

Chiquita heeft twee sterk contrasterende kleuren in de illustratie, dat werkt goed. De kleur van het papier gaat moeiteloos door voor huid en achtergrond.
Met eenvoud wordt een krachtig beeld neergezet. Let op het gordijn, juist dat wat er niet is, toont ons de plooien. Geeft de suggestie van beweging in het gordijn. De waaier geeft deze dame haar verleiding. Het wordt versterkt door haar houding en de haarkam, waarover losjes haar sjaal hangt. Natuurlijk spelen ook de gesloten Bambi-ogen en de rode mond een rol. Maar waardoor ze je inpakt, dat zit in die arm, die achteloos en nonchalant de waaier een beetje laat bungelen. Subtiel provocerend, net een beetje té langzaam.

Waltz song. With Ukulele and Banjo Uke.
Lyrics bij L.Wolff Gilbert. Geboren in Odessa. Later naar de Verenigde Staten verhuisd. Heeft meer dan 250 songs geschreven. Voor radio, tv en films.
Music by Mabel Wayne. Mabel en Gilbert hebben vaker samengewerkt. Zij speelde piano en heeft gezongen. Het was de eerste vrouwelijk componist met een hit. Drie keer hoera voor Mabel! Hoera!
Prix: 6 fr
1929

Luisteren kan hier.

Man Kann sein Herz nur einmal verschenken. Wat een ijskoningin, vergeleken bij de buurvrouw Chiquita. Zoals Chiquita er een beetje op los flirt, zo denkt deze paarse schone er goed over na. Immers, Je kunt je hart geen tweede maal schenken. Dus ze moet het wel helemaal zeker weten, anders doet ze het niet. Zie je de twijfel?

Haar middeleeuwse prinsessenpakje werkt ook een beetje tegen, toch net iets minder wulps. Je ziet direct het verschil tussen die twee. Die paarse juffer haakt terwijl ze uit het raam kijkt vanuit de burcht en wacht op de prins, galopperend op zijn paard, terugkomend van een veldslag. Een beetje passief, net niet zo pittig.

Chiquita gaat zelf op onderzoek uit. Niks haken in de vensterbank, wapperen met een waaier, op het bordes! Kan ook niet anders met zo'n Mabel die het schreef. Hoera voor deze Mabel!

Text von Willy Dehmel. Berliner, pianist voor stomme films en zat in verschillende Tanzkapellen. Ach, Berliner Tanzkapellen…
Musik von Franz Grothe. Bekende Duitse componist.
Nederlandsche tekst van Tilly Perin - Bouwmeester. Van oorsprong een onderwijzeres, later toneelspeelster. Ook te zien op tv als Tante Dora in Dagboek van een herdershond. 
Aus den UFAFILM "Der Vorhang Fällt" Thriller met spanning en humor. 1939
UFA, Universum Film AG, was de belangrijkste filmstudio in Duitsland. Opgericht in 1917.

Luisteren kan hier. En nog een hoera voor Mabel!

Donderdag 22 maart 2012

MET HET ONTLUIKEN VAN DE LENTE KRIJGT MEN ER WEER ZIN IN - DEEL 1

Een man en een vrouw. Gekleed om in het huwelijksbootje te stappen. Ze staan er een beetje stijfjes bij, een beetje overdonderd door de aandacht op deze bijzondere dag. Het boeket rust op haar arm, waarschijnlijk een eenvoudig maar mooi bosje roosjes.
Haar sluier staat recht omhoog, tule met stijfsel. Vast dé specialisatie van het bruidsmodehuis waar haar jurk vandaan komt. Ik vind dat het leukst van deze bruid. Ietwat ongecontroleerd, maar wat een modieuze eenvoud!

Nu staan ze hier. Ze hebben elkaar leren kennen en worden verliefd. Heerlijk langzaam verliefd, tot op het bot. Zoals de lente ontluikt. Zwevend en levend van de lucht. Ze hoeven niets te eten want de buik zit vol met vlinders. En slapen, ach, dat komt later dan wel weer…

Je nieuwe liefde laat je de wereld zien zoals je hem nog niet zag. Je kijkt beter, hoort beter, je proeft beter en alles is anders. Zintuigen werken scherper.

En dan opeens is de prille liefde een verkering geworden. Met vrolijke uitstapjes en speelse activiteiten. Sommige mensen die net verkering krijgen roepen het hard op feestjes: " Wij hebben verkering".  Anderen gaan daar wat terughoudender mee om. Over beide soorten valt er iets te zeggen.

Veel mensen ruilen op een dag de verkering in voor het huwelijk. Ze gaan trouwen met hun verkering. Dan heb je officieel geen verkering meer maar ben je man of vrouw van één man of vrouw. Het is hier niet mogelijk om met meerdere mensen tegelijk getrouwd te zijn. Je kunt er ook voor kiezen om voor altijd verkering te blijven houden.

Het bruidspaar hierboven stond met de voeten in de slagroom, boven op de taart. Zij kozen er dus voor om te gaan trouwen en afscheid te nemen van het verkeringsleven. En zoals het gaat in ieder mensenleven met voor en tegenspoed. Het komt en gaat. Soms meer van het een, soms meer van het ander.

Donderdag 22 maart 2012

MET HET ONTLUIKEN VAN DE LENTE KRIJGT MEN ER WEER ZIN IN - DEEL 2

Onlangs kwam ik in het archief de trouwakte tegen van de ouders van mijn vader. Mijn opa toen: "vijf en twintig jaren en van beroep melkbezorger, geboren te Leeuwarden."

"Op den elfden februari negentienhonderd zes en twintig" zijn de ouders van mijn vader getrouwd.

Mijn oma: "oud twintig jaren en zonder beroep." De vader van mijn oma was van beroep losarbeider. Een vooroorlogse freelancer, denk ik.

"De moeder der bruidegom en de ouders der bruid, allen hierbij tegenwoordig, verklaren in dit huwelijk toe te stemmen."

"Als getuigen waren tegenwoordig: een gemeenteambtenaar en een conciërge."

De akte is geschreven met zwarte inkt en een vulpen. Een vast en duidelijk handschrift van de ambtenaar. De handtekeningen van mijn opa en oma en hun ouders zijn allemaal een beetje bibberig, onwennig, zou je hier kunnen denken. 
Bij de handtekening van mijn oma is een inktvlek zichtbaar. Zo één die ontstaat als de pen blijft haperen op het papier. Even stopt de pen, hij bijt zich vast in het papier  en daarna, vol gas verder, en hup, daar is je klodder.

Mijn grootouders konden niet weten dat zesentachtig jaar later hun kleinkind naar hun trouwakte keek. En op een bepaalde manier erdoor ontroerd raakte. Want het is een wereld van verschil.

En toch ook weer niet:

Ook zij leerden elkaar kennen en werden verliefd. Ook zij hadden geen idee van voor en tegenspoed.

Ook zij zagen de lente ontluiken en kregen er weer zin in…


Vrijdag 16 maart 2012

MEVROUW R. WAS TE GAST BIJ KOFFIEMAX

Om aandacht te vragen voor haar Bedevaartsroute langs Knutselschuurtjes en ander Handwerkgeluk was Mevrouw R. donderdag 15 maart te gast bij KoffieMax. Kijk hier.

Deze route gaat plaatsvinden op zondag 28 oktober in het kader van Culturele Zondagen Utrecht.

Bent of kent u iemand met zo'n knutselschuurtje of een handwerkhobby? Stuur Mevrouw R. een mailtje (ook als u buiten Utrecht woont, voor een landelijk vervolg).


Donderdag 8 maart 2012

EEN ZWIKKIE MOBACO

De Kleine Architect, de Jonge Onderzoeker, de Kleine Knutselaar, Bouwkunde voor Jongens, Constructiedoos de Kleine Fabrikant, Mobaco Dorpen- en Stedenbouw, Montagespeelgoed, de Kleine Klokkenmaker, de Bouwdoos voor Iedere Jongen. Zomaar wat namen van constructiespeelgoed. Ik ben dol op constructiespeelgoed. Lekker bouwen. En visueel, vormen en constructies leren te begrijpen.

Als ik in mijn kabinet rondscharrel en dit soort constructie speeldozen bekijk, dan wil ik altijd even een jaren vijftig jongen zijn. Mevrouw R. is een meisje en was niet jong in de jaren vijftig.
Maar toch, een jongen met een mooie blonde kuif en stralend van geluk, door de Dorpen- en Stedenbouwdoos van Mobaco. Op mijn knietjes in de woonkamer, urenlang knutselend aan mijn eigen landschappen en gebouwen. Met een kort tuinbroekje. Op de radio een hoorspel. Vader leest de krant en moeder maakt een nieuwe jurk aan de eettafel.

Deze doos heeft aan de binnenkant een stempel met de datum december 1952. Een doos waarmee een babyboomer lang geleden heeft gespeeld. Hoe zou het nu met hem gaan?

De jaren vijftig: degelijkheid, lekker braaf en veiligheid maar ook voorzichtig een nieuwe wereld. Loslaten of vasthouden? Hard werken en zuinig zijn. In deze incomplete doos heeft opvallend genoeg de kerk de tand des tijds doorstaan. Met hier en daar een barstje. Volop verzuiling in de jaren vijftig, dus waarom niet? Een prachtig symbool voor het tijdsbeeld.

Eerst gefabriceerd in de fabriek van Moubal te Zeist. Later door Jumbo overgenomen. Nederland heeft een sterke en goede kartonindustrie in de jaren vijftig, vandaar een degelijk en praktisch materiaal voor verschillende toepassingen.

In de doos zitten enkele grondplaten. Deze hebben een gestanst patroon van vierkante gaten. Hierin kunnen balkjes worden geplaatst, in verticale positie. Deze balkjes hebben gleufjes, waarin kartonnen bouwelementen kunnen worden geschoven. Ramen, wanden en paneeltjes. Op deze manier ontstaat een bouwwerk, met een aan de buitenkant zichtbare constructie. Simpel van vorm, maar doeltreffend. 
De verschillende bouwonderdelen, gemaakt van geperst dik karton in verschillende fraaie kleuren. Het karton is mat en heeft een beetje ruw oppervlak. Het geeft de bouwwerken een zachte huid.

De variatie en het stramien geven inzicht in vormverhoudingen in bouwwerken. Mijn studenten vormgeving moeten veel spelen met hun blokkendoos. Uren of meters maken, heet dat.

"Heb je interesse in een zwikkie Mocabo?" was de vraag waarmee de verkoper mij aansprak. Ik wist direct door deze fantastische verkooptekst overtuigd te zijn. Verkocht!

In de doos een handleiding met de volgende tekst:

"De samenstellers van Mobaco, het betere speelgoed hebben dit steeds voor ogen gehouden en getracht het ideëele met het technisch bereikbare zoveel mogelijk te verbinden."

"Tegelijkertijd waren zij er op uit het materiaal zoo te kiezen dat de bouwdoos, wat soliditeit en duurzaamheid betreft, aan de hooge eisen voldoet.

In hoeverre zij hierin geslaagd zijn, laten wij ter beoordeling over aan hen, die met Mobaco kennismaken."

Mooie toon, bescheiden. "In hoeverre zij hierin geslaagd zijn, laten we ter beoordeling over aan hen die met Mobaco kennismaken." Dat is andere koek, als je kijkt naar de toon waarmee merken zich nu aanprijzen.

"De zeer aantrekkelijke kleuren dragen er in hooge maten toe bij onze kinderen te interesseren en daar zich in elke doos een voorbeelden boek bevindt en ieder deeltje genummerd is kunnen zelfs zeer jonge kinderen de aardige Mobaco huisjes bouwen."

Mooi detail, die eenvoudige schreefloze letters en letters in karton gedrukt.

De waardering voor de getoonde rariteiten en observaties van Mevrouw R. laat ik ter beoordeling over aan hen die ermee kennismaken.

Vrijdag 2 maart 2012

HOE MINDER MEN AANHEEFT, HOE BELANGRIJKER WÁT MEN AANHEEFT

Voor mij op mijn bureau ligt de Vraagbaak voor de vrouw. Een huishoud encyclopedie in twaalf delen. Ik heb in mijn kabinet verschillende huishoud encyclopedieën en boeken over hoe het hoort. Dat is namelijk fijn, als je weet hoe het hoort. Je kunt het dan immers pas echt goed anders aanpakken.

Heerlijk om te lezen, ik kan het iedereen aanraden. Lekker overzichtelijk en ik kom problemen tegen waarvan ik niet wist dat ze bestonden. Vaak mooie illustraties of afbeeldingen dus ook een lust voor het oog. Uitgegeven door Lever's Zeep-Maatschappij N.V. "Geheel gericht op het dagelijks leven voor de huisvrouw" en " ...nog tal van wetenswaardigheden over onderwerpen die de vrouw interesseren." "Het eerste deel van Aanbranden tot Batist."

Ja, ik wil het wel eens hebben over mode. Met mode is het altijd een beetje vreemd. Hip zijn en met de mode mee doen, is voor jong zijn erg belangrijk. En jong zijn is in onze maatschappij haast noodzakelijk. Helaas kunnen wij mensen niet aan dit ideaal beeld blijven voldoen, we worden vanzelf ouder, als alles goed gaat.

Als je weer teveel om mode geeft, loop je het gevaar dat je een leeghoofdig imago aan het opbouwen bent.
Wanneer je afwijkt en je eigen plan trekt wordt je al snel vreemd aangekeken door de grote massa. Ik weet er alles van.

Mijn familie heeft nogal vrije gedachten met betrekking tot wonen en werken: "Ze bakken overal brood", heeft mijn moeder altijd gezegd. Ik hoef waarschijnlijk niet uit te leggen wat verhuizen voor een verzamelende familie om het lijf heeft. Op het laatst was er echt helemaal niemand meer die nog wel wilde helpen… 

Hierdoor kwam ik steeds weer in een nieuw klasje. Ik vergeet nooit meer dat ik op een school met allemaal kinderen van Nederlandse expats kwam. De kinderen zaten op een internaat, de ouders waren in het buitenland. Mijn eerste ontmoeting was bij Duits. Ik was later gestart dat jaar, vanwege een operatie. Ik kwam binnen als 15 jarige, op krukken en met een zwart getoupeerd wild kapsel en fel gekleurde oogmake-up. Gekleed in een tijgerrokje en netkousen. Vijfentwintig eenvormige kakkers keken naar de deuropening. Ik hoorde kinnen op tafel vallen en het bleef muisstil.. Wat is dit? 

Sociaal gezien is het nooit echt goed van de grond gekomen, in dat klasje. Er was geen haat maar we lagen gewoon nogal ver uit elkaar. Iedereen vond mij echter een welkome rariteit om in de pauze te bezichtigen dus aan aandacht ontbrak het mij niet. Terwijl men mij bekeek werden de pullovers en bloesjes nonchalant rommelig in de bandplooibroeken gepropt en de broek, met een vrolijke zwier, weer opgehaald. Zo, dat was dat. 

Mode gaat over kijken en bekijken. Mode kan hysterisch zijn of ingetogen. 

Kijk naar de mannen en vrouwen op de straat. Zie niet alleen de voor de hand liggende exemplaren om te bekijken. De mensen die zich in te kleine kleding proppen of die te veel onthullen. Ook iedereen kent de unisex-koppels. Man en vrouw gekleed in het degelijk neutrale Hollandsch Vormloos Beige, maar dan net weer niet goed bij elkaar passend. Beide een jasje tot op de heup. Een kapseltje zonder aandacht. Foei.

Hier leert mij de Vraagbaak voor de vrouw: "Hoe minder men aanheeft, hoe belangrijker wát men aanheeft: kies een model en kies kleuren die u flatteren."

Jezelf mooi aankleden is een goed begin van de dag. Het is leuk voor jezelf en de andere mensen die je gaat ontmoeten. Ik zou willen dat we meer ons best gaan doen. Dat we creatiever en expressiever omgaan met mode. Niet allemaal achter elkaar aanlopen maar zelf dingen bedenken. Hoera, er is hoop. Door een crisis worden mensen creatiever met dat wat zij al hebben. Maak er wat moois van. Want ik houd je in de gaten!


Zaterdag 25 februari 2012

DE TOEKOMSTIGE KRINGLOOPWAREN

Tja, tijden van crisis en dus heeft men behoefte aan veiligheid. Veiligheid is te vinden in vervlogen tijden, het lieve leven van vroeger en menselijke maat. Het helpt om de wereld om ons heen te kunnen begrijpen. Authenticiteit en menselijke maat in verhalen, alles en iedereen doet er aan mee. Verhalen vertellen en authenticiteit is wonderschoon, moge dat duidelijk zijn.

De crisis laat ons geloven dat we met minder veel gelukkiger kunnen worden en stimuleert ons te kijken naar dat wat er echt toe doet. Het is dan maar een kleine stap om te kijken naar wat je vroeger als gelukkig moment hebt ervaren. 
De gezamenlijke Sinterklaas met de hele familie, de huwelijksfeestjes in een bescheiden zaaltje, het glaasje sigaretten op tafel en pinda's uit het vuistje. Voetballen op het veldje bij oma, met alle vaders, neefjes en nichtjes. Kamperen met de loodzware, katoenen bungalowtent. De auto werd voor vertrek minimaal drie keer opnieuw in- en uitgepakt door vader. Hoera, moeder liet de andijvie op de grond vallen want wat een worsteling in zo'n klein kampeerkeukentje. De cavia, Jetje, werd ondertussen haast doodgeknepen door een klein geniepig Frans jongetje op diezelfde camping. Ik mocht hem toch al niet, in dat malle korte broekje.

In winkels waar tweedehands gebruiksgoederen worden tentoongesteld ten behoeve van verkoop, zie je tijdsbeelden door goed naar de goederen te kijken. Sommige producten kom je vaak tegen, andere zijn meer zeldzaam.

Bovenstaande telefoontjes zijn gemaakt als speelgoed. Van plastic en metaal. Met echte spiraaldraden of een touwtje als snoer. Al bellend lekker met het snoertje spelen, weet je dat nog?  Tegenwoordig spelen kinderen met mobiele telefoontjes, compleet met digitale piepjes en ringtonen. De wereld van volwassen als imitatie in het kinderspel, dat is niets nieuws.

Verplicht bezoek aan rommelwinkels moet opgenomen worden in het lesprogramma. U kunt mij boeken via mijn website. Het is publiek erfgoed uit het leven van alledag. Zeer laagdrempelig, leerzaam en ontzettend inspirerend. 

Als ik daarover verder nadenk probeer ik mij voor te stellen welke producten wij nu in onze omgeving gebruiken, die vervolgens over tien of twintig jaar in de kringloopwinkel zullen liggen. Ik verwacht dat de selfmade online-fotoboeken een speciale afdeling krijgen in de winkels. Verder zullen er verschillende communicatiemiddelen van nu te vinden zijn. De telefoons aan een ouderwets draadje, een mooi gadget voor je interieur in 2035. Ook zijn er natuurlijk diverse huishoudelijke apparaten te vinden.

Rondkijkend in mijn omgeving probeer ik het te overzien. Dat valt niet mee. De goederen die over twintig jaar inspelen op de behoeften van dat moment. Zitten we dan weer in een crisis met bijpassend verlangen naar nostalgie?

Vrijdag 17 februari 2012

IEDER VEGE VOOR ZIJN EIGEN DEUR - DEEL 1

"Het geheim van reinheid schijnt vooral te liggen in het aanwenden van weldoordachte methode, het gebruik van praktische schoonmaakgerei en het aankweken van goede gewoonten van kindsbeen af."

"De huisvrouwen passen de leuze toe: Ieder vege voor zijn eigen deur en elke werkdag komt voor zijn deel op de schoonmaakrol. De zwaarste echter is de zaterdag. Dan komt er het hele arsenaal van borstels aan te pas, zonder nochtans de stofzuiger, de boender, de raagbol, het zeemleer, de stofdoek, de dweil, de gummizwabber, de luiwagen, de rolveger, de mattekloper, de spons op de sponsknijper, het vuilnisblik en zelfs de tuinslang te vergeten. Wanneer ten slotte de zeep, het waspoeder, het bleekwater en de ontvlekkingsvloeistoffen nog vermeld zijn, is het lijstje nagenoeg volledig."

Op de afbeelding staat een vrouw, omschreven als de badvrouw. Deze vrouw is elegant, sierlijk en is het stralende middelpunt in een al even onberispelijke badkamer. In haar zondagse jurk neemt ze de badkamer fris en vrolijk onder handen, geen enkel probleem. Ze lost wat reinigingskorrels in de badkuip en lacht vriendelijk naar de toeschouwer. Ik zou persoonlijk voorlopig deze vakkundig gereinigde badkamer laten voor wat het is en hele andere dingen gaan doen.

Voor ons overzichtelijk gemaakt, visueel prachtig en benoemd in onderdelen. In duidelijke tekeningen leggen ze onze omgeving uit. Zo simpel is het.

Aansluitend wordt er stof aangeboden om levendige gesprekken in de klas te kunnen voeren. Als ik de pagina omsla:

"Wellevendheid"

"Onze taal in omgang met anderen"

"Velen vragen zich af of ze ook met volksmensen beschaafd dienen te spreken. En waarom zouden we niet?"

"Verder moet je erop letten dat je ouderen, hogergeplaatste en vreemden steeds aanspreekt met de beleefde u-vorm."

"We mogen natuurlijk nooit liegen of onwaarheid spreken. Maar als we overal en tegen iedereen zo maar onbewimpeld zegden wat we denken, dus de loutere waarheid spraken, dan verloren we dra al onze vrienden en het leven werd onmogelijk. We mogen onze medemensen niet krenken, en daarom doen we ons best om de eenvoudige waarheid wat te verbloemen, te verzachten en om het onkiese te vermijden: dat is tact en wellevendheid aan de dag te leggen."

Oud lesmateriaal geeft mij de gelegenheid een kijkje te nemen in hoe men vroeger stof overbracht. Ik kijk speciaal naar lesmaterialen met een bijzondere overdrachtsvorm.

Het mooie van lesgeven is dat je de stof moet kunnen overzien om iemand anders het te kunnen leren. Door te doceren leer ik zelf, steeds weer. Wanneer ik mijn student observeer dan is dat mijn les voor de volgende keer.

De les die op deze plaat volgt gaat over hoe je elkaar kunt benaderen, met wellevendheid. Of je nu kijkt naar deze stof, uit 1952, of je kijkt naar de huidige tijd iedereen wil wellevendheid.

Het was toen niet anders en nu ook niet.(cursieve teksten afkomstig uit Aanschouwelijke Woordenschat - 2e deel)


Vrijdag 17 februari 2012

IEDER VEGE VOOR ZIJN EIGEN DEUR - DEEL 2

Gisteren gevonden: prachtige bladmuziek. Strak, maar toch zeer gedecoreerd. Mooie letters. Het moderne is in aantocht.
Nog net zichtbaar de stempel van Toos Schmitz-Linschoten. In het boekje komt de stempel meerdere malen terug. Het lijkt haast hebberig van Toos, afblijven, alle pagina's zijn van mij.

Ik las de titel en dacht: Polnische Volkstänze. Tijd voor iets zachts.

Niks meldpunt, vergeet het, negeer het. Luister hiernaar. Een spel voor vier handen. Zet je geluid keihard, neem een wodka en dans met elkaar..


Vrijdag 10 februari 2012

TER LERING EN VERMAAK

Bovenstaand vel is onderdeel van een grotere verzameling, gevonden in
België. Het zijn plaatjes die in een boek geplakt kunnen worden, net als de bekende boeken van Verkade. Het boek ontbreekt en daardoor de corresponderende tekst. Alleen plaatjes kijken dus.

Achterop de naam van de fabriek: Biekens te St. Niklaas. Een befaamde peperkoekfabriek. Mooi woord, peperkoekfabriek.

De afbeeldingen tonen ons hoe in de toekomst techniek een rol speelt in ons leven van alledag. Het geeft een kijkje hoe men toen, waarschijnlijk in de late jaren 30, nadacht over de toekomst.
Wij kunnen fantaseren, wij kunnen beredeneren maar echt werkelijk voorspellen is haast niet mogelijk.

Ik vind techniek en machinerie interessant. Techniek is voor mij gereedschap. Ik vind techniek zo'n mooi hulpmiddel om dingen zuiver te kunnen zien. Techniek is schematisch. Techniek laat de kern goed zien, het zoekt naar eenvoud. Techniek vraagt om menselijk inzicht omdat het anders niet kan werken. Dus voordat techniek kan ontstaan, moet er handvakmanschap zijn. Techniek vergroot vakmanschap en verruimt de mogelijkheden. Techniek heeft alles te maken met menselijk gedrag. En menselijk gedrag is voor mij een onuitputtelijk bron van inspiratie.

Als kind las ik de Donald Duck. In verhalen over de toekomst reden er spacewagons rond. Jaren later reed ik over de snelweg. In mijn eerste komkommerauto. Knalgeel en altijd voor komkommertransport gebruikt voordat ik de nieuwe eigenaar werd. Het rook er altijd lekker fris naar komkommer. Links en rechts werd ik echter ingehaald door hele families in spacewagons.

In de Donald Duck zag ik draagbare telefoons, monorails, driedubbele autobanen en tunnels voor transport, onder en boven elkaar. Rolbanden waarop mensen door grote hallen werden getransporteerd en segways. Ik heb het altijd onthouden. Kijk maar om je heen, het is er allemaal.

Op de achterzijde de volgende benamingen te lezen vlnr en van boven naar beneden:

Reuzen Transcontinentale reactie vliegtuigen
Automaten in de nijverheid
Brug van Calais naar Dover uit de lucht gezien
Onderzeesche transcontinentale ijzerenweg
Opvangen van een warm water bron voor nijverheidsdoeleinden
Droogleggen der Middellandse zee voor landbouw
Bebouwen van de Sahara woestijn
Transatlantische tunnel voor auto's
De zak radio-telefoon
Intercontinentale trein
Vliegende tank
Tweeslachtige tank
Brand blussen door atomische middels
Onder water visserij door een bathyscape
Aanval van de kiel van een oorlogschip door kikvorsch-mannen
Tweeslachtig schip een torpedo afschietend

Mooie taal. Als een bonkig gedicht over de toekomst. Niets meer aan doen.

Heden, verleden en toekomst. Momenteel zitten we er middenin, dus we kunnen nog niet terugkijken. Pas later weten we zeker of iets toekomst had. Daarvoor hebben we dan weer het verleden nodig om alles te kunnen overzien. Om het in de juiste context te kunnen plaatsen. En af en toe gewoon een Donald Duck, ter lering en vermaak.


Vrijdag 3 februari 2012

WINTERSPORTPRET

Zes kaartjes uit een Zwartepiet spel. De bedoeling is om zoveel mogelijk setjes van twee kaarten bij elkaar te krijgen. De spelers trekken ongezien bij elkaar een kaart en wanneer ze een setje kunnen maken leggen ze de kaarten op tafel. De speler die als laatste met de Zwartepiet in zijn handen blijft zitten, verliest het spel.

De setjes bestaan uit illustraties van jongens en meisjes. In verschillende sportsituaties. Niet heel dynamisch, maar vooral aandoenlijk. Ik denk aan ouderwetse sportkleding en hele strenge winters. Geen thermo-ondergoed maar gewoon een dikke krant onder je trui. Het schijnt te werken want kijk maar wat een pret ze hebben.

Je suis jalouse, wat een mooie mutsen. Mijn favoriet is de blauwe met rode rand en pompoen. Vorige week zag ik nog een lange meneer met een pompoenmuts, uitgetrokken tot kaboutermuts. Dus rechtop, bovenop zijn hoofd. Op de fiets, langs een bosrand. Een fantastisch gezicht!

Hier zichtbaar een kleine selectie wintersportpret. In het gezicht of in de slee zijn de beeldpunten, of het raster van de druk, goed zichtbaar. Hier en daar is er iets buiten de lijntjes gekleurd. Dit vormt een mooi contrast met de eenvoudige achtergrond. Een horizon met een klein accent. Alleen in lijntjes. Ieder setje heeft een eigen groepsvormpje, linksboven te zien.

Genoeg gespeeld, ik ga nu naar buiten. Met een heel andere fantastische muts op mijn hoofd. Ik kijk goed rond op het ijs. De oudste schaatsers met de oudste materialen zijn het leukst. Echt Oud-Hollandsche Folklore. Niks hippe vintage, gewoon degelijk materiaal dat al jaren meegaat. En reken maar dat zij ervan genieten.


Donderdag 26 januari 2012

VERZAMELVERDRIET

Deze box heeft zijden van ongeveer 27 centimeter. In de box zitten vier platen. Af te spelen op 78 toeren, of RPM. In de binnenkant van het deksel is een tekst geplakt. Geschreven door Louis Untermeyer, een dichter en criticus. Hij heeft vaker teksten voor lp-releases geschreven.

Ik citeer:

"The Goldwyn screenplay does not pretend to be a faithful biography of the famous Danish Poet, myth-maker and story-teller. Instead it is a free fantasy woven about his whimsical and wise philosophy - a philosophy that did not preach but was devoted to the essential goodness, humor and deep understanding of ordinary human beings."

"A picture which the producer dreamed of making for sixteen years and which finally cost more than four million dollars."

"All in all, this collection of songs brings together an unusual assembly of talents: Frank Loesser, Gordon Jenkins, Jane Wyman and the ingenious, imitable and seeming inexhaustible Danny Kaye."

De platen zitten in eenvoudige bruine zakken. Aan één kant voorzien van een gedrukt patroon met het DECCA logo. Op de andere kant een lijst van classics, verkrijgbaar via DECCA. Per plaat twee liedjes, op iedere zijde één. De platen zijn dik. Waarschijnlijk zijn ze gemaakt van schellak. En daar begint mijn verzamelverdriet. Schellak is namelijk behoorlijk breekbaar.

Danny Kaye staat symbool voor alle films die ik zag op zaterdagmiddag op de BRT. Films gemaakt tussen grofweg 1930 en 1965. Ik verslond ze. Deze films hebben mijn definitie over schoonheid gevoed. Deze films hebben mij ontroerd. In beeld, door de verhalen en met de muziek. 

Door deze films wil ik tapdansen, wil ik glamour zoals in de jaren 30, wil ik lekker hard een Big Band uit mijn transistorradio, wil ik mannen en vrouwen die hun best doen om er mooi uit te zien, wil ik romantiek, wil ik onschuld. Hierdoor weet ik hoe mooi verleiding kan zijn. Verlang ik naar straten vol mensen met hoeden en handschoenen. Hoor ik dialogen in het voorbijgaan, lach om spontane grappen die er worden gemaakt. Ik wil aandacht voor het kleine. De verwondering van kinderen voor iedereen beschikbaar. Een ander ritme, niet beter, maar anders.

Danny Kaye heeft dit alles in zich. Hij nam mij mee en liet mij dromen. Een man met een jongenshart. Woest aantrekkelijk, zo'n jongenshart. 

Ik vond de box, helemaal gaaf. Ik maakte een klein vreugdesprongetje. Prachtig vierkant van vorm. Een sprekend cover ontwerp. En vier platen in goede conditie. Wow.

De verkoper liet hem stuiteren. Oeps!

Een plaat was stuk.

Maar Danny Kaye is Danny Kaye. En als je die tegenkomt dan neem je hem mee. Thuis aangekomen bleken ze allemaal stuk. Ik voelde enig dramatisch verzamelverdriet opkomen. Ik ging maar op de bank liggen en keek onder andere naar dit filmpje.

Verzamelverdriet is niets anders dan melancholie, als onvervuld verlangen. Dus brandstof voor morgen voor de verzamelaar van vandaag.


Vrijdag 20 januari 2012

ROADMOVIE IN TWEE DELEN

Langs de kust in een onbekend land. Je voelt de vrijheid, waar de reis naar toe gaat ligt immers niet vast. Aan de rechterkant de zee, aan de linkerkant het ruige binnenland. Er klinkt muziek die het gevoel van vrijheid versterkt, speciaal voor deze trip uitgezocht. Onderweg bij een klein dorpje even tanken en dan weer verder.

Overnachten in een oud tentje. Met een sluiting van geknoopte lintjes. Gewoon in het veld. Keteltje op het vuur, voor een stevige pot koffie. Dan weer op weg. Come on Baby, we gaan de zon poetsen in het zuiden.

Vrijdag 20 januari 2012

ROADMOVIE IN TWEE DELEN

Blikken speelgoed heeft vaak geschilderde bestuurders en passagiers. Bij een brandweerauto of bij de politie lijken de collega's in de blikken auto op elkaar. Dat is niet zo gek. Soms hoor je van mensen die op hun hond gaan lijken. Je ziet ze trouwens ook wel eens. Of partners die steeds meer op elkaar gaan lijken. Die zijn ook op straat te vinden.

Stel dat je fulltime werkt, met steeds dezelfde groep collega's. Dan zou je, zuiver theoretisch, best iets op elkaar kunnen gaan lijken. Bedrijfskleding kan zeker helpen, afhankelijk van het beoogde resultaat.

De collega's zitten dicht naast elkaar. Wat als je dan achter boeven aan moet? Een beetje meer bewegingsruimte zou wenselijk zijn. 

Blikken speelgoed is altijd aandoenlijk. Het is onze wereld in miniatuur. Klein roept al snel vertedering op. Bij blikken speelgoed is het meer. De vorm is eenvoudig. Het resultaat van materiaal en manier van vervaardiging. Die vorm zorgt ervoor dat ik blikken speelgoed altijd wil aanraken. De stroomlijn voelen. 

Accenten worden vaak met beschilderingen aangebracht. Met in één voorwerp soms meerdere gezichtspunten. Kijk maar naar de rode auto, mevrouw is zichtbaar op twee manieren. Blikken speelgoed speelt een beetje vals met ruimtelijkheid en het platte vlak.

Gemaakt als gebruiksvoorwerp voor kinderen. Geliefd door volwassen.
Het kind voelt waarschijnlijk ook die tactiele werking, onbewust. De volwassene neemt zijn eigen jeugd, wensen en verlangens mee.

Dit is tijdloos speelgoed. 

Ik ben daardoor even sprakeloos.


Zaterdag 14 januari 2012

MIKADO VOOR GEVORDERDEN

Das Federspiel welches aus 36 Figuren und 12 glatten Stäbchen (Blindlingen) besteht, wird von einem der Spieler in die Hand genommen und auf den Tisch fallen gelassen.
Aldus de eerste regel van het bijgesloten briefje.

Van buiten heb je het niet zo in de gaten. Gewoon een doosje van bruin karton. Beetje versleten door de tijd. Eenvoudig, geen tekst of beeld. In de hoeken vastgehouden door een nietje.

Vanaf mijn elfde jaar kom ik op rommelmarkten. Een van de eerste rommelmarkt-lessen die ik heb gekregen van mijn ouders: overal in kijken. In doosjes, blikjes, mapjes. Dus ik keek.

Mijn mond viel open toen ik het voor de eerste keer opendeed. Minuscuul gemaakte stokjes met dingetjes eraan.
Ik zie stokjes in de vorm van ladders. In de vorm van zaagmessen. Er zitten stelten in, schepvormen en stokjes met een hamerkop. Er is zelfs een aerodynamische kruiwagen. Alles is superklein. Handgemaakt. Herkenbaar door de onregelmatigheid.

Wat een enorme vakman, met engelengeduld en een vaste hand. Ik ben dol op handwerkende vakmannen. Nee, geen hardwerkende vakmannen. Ook heel leuk maar die bedoel ik nu niet.

Na het lezen van het briefje begreep ik dat het een Mikadospel was. Voor gevorderden, dit vanwege de obstakels.

Handwerkende vakmannen mogen nooit verloren gaan. Laten wij alle obstakels daarvoor onmiddelijk uit de weg ruimen.

Woensdag 12 januari 2012

SPELDJES VAN EEN KWARTJE

Diamonds Are a Girl's Best Friend. Ja, als Marilyn Monroe het zingt, dan geloof ik het ook. Bijna. Maar voor mij gaat er toch echt niets boven deze speldjes van een kwartje.

Een collectie die qua oppervlakte makkelijk in een eenvoudig driekamer-flatje zou passen. Dan hoef je het niet eens zo heel voorzichtig aan te pakken. Gewoon in een doosje en schuif het zo maar onder je bed. Met een beetje ruimtelijk inzicht krijg je er best nog wat doosjes naast gepropt. 

Sommige zijn te lullig voor woorden. Door de vorm of het materiaal. Andere zijn adembenemend. Ook door de vorm of het materiaal. Speldjes in thema passend voor een gelegenheid of gewoon "wild spelden". Hoe de pet staat. Een, twee of drie speldjes op een jurk en de dag kan beginnen!

Dinsdag 27 december 2011

DUWEN OF TREKKEN?

Dit is een plakboek. Met een mooi glimmende kaft, vol met illustraties van sigarenbandjes. Bedoeld om voetbalhelden of filmsterplaatjes in te plakken. Maar iemand kocht het plakboek er deed er toen iets anders mee. Op de eerste pagina staat geschreven:

Methode Bugnet
Cursus onder leiding van Mevrouw de Boer-Zuidema
1959 Diaconessenhuis te Utrecht

Wie is Mevrouw de Boer-Zuidema? Is ze streng, goed in haar vak? Op welke manier neemt zij de leiding over deze cursus? En waarom zij? Is zij specialist in methode Bugnet? Wie heeft dit boek gemaakt? Er zaten vast meer mensen bij deze cursus. Hebben die allemaal afzonderlijk een boek gemaakt?

Ik word gegrepen door de eenvoud van de paginaopmaak. De teksten zijn getypt, op doorslagpapier. De tekststroken zijn geplakt met plakband, vergeeld, versleten, het plakt niet meer. De teksten hebben een mooie nostalgische typemachineletter. De lay out is ontstaan door toeval, hoe het uitkomt, zonder plan. Een mooi plan.

Ertussen zijn foto's geplakt. De foto's demonstreren de techniek. Door het scherpe contrast van zwart-wit fotografie krijgen de afbeeldingen iets dramatisch. Op de foto's zijn met kleine zwarte pijltjes de richtingen aangegeven waarin de therapeut moet duwen of trekken. De mevrouw die behandelt kijkt ernstig, zou het mevrouw de Boer-Zuidema zijn? Op iedere foto is zij terug te vinden. Ik vind haar kordaat en vakkundig.

Er zijn drie personen die de methode ondergaan. Twee mannen en een vrouw. In het hele boek zitten ongeveer veertig foto's.

Hoe heeft de persoon die dit boek heeft gemaakt het gebruikt? Als naslag in de praktijk, op de vensterbank tussen de andere vakliteratuur? Af en toe even terugkijken, hoe zat het ook al weer? Mijn favoriete onderdeel is met de mevrouw als proefpersoon. Haar kleding is geweldig. Ze heeft een zwarte punttiet-bh en een soort pofbroekje met strepen en bloemetjes. Ze ligt op bovenstaande foto een beetje ongemakkelijk op haar rug met een stok in haar handen.

Ik koester dit boek. Een boekje gemaakt als een hulpmiddel om iets te leren. Een prachtig tijdsbeeld. Alleen al dat pofbroekje…

Zondag 18 december 2011

KUNST VAN A.B. WEEDA

Wat is kunst? Een lastige vraag om volledig te beantwoorden. Maar wel interessant om over na te denken. En lekker om te laveren in de marge, waarom niet?

Vaak heeft men het over een functie van ontroering, schoonheid of op een andere manier de menselijke geest te prikkelen. 

Dit bovenstaande portret kocht ik onlangs. Het vervulde mij met enorme blijdschap, ik was namelijk bang dat het niet verkocht zou worden. Maar ik had geluk, voor een luttel bedrag werd ik de nieuwe eigenaar van dit fantastische portret van een hond.

Het portret is met veel liefde gemaakt, dat zie je in iedere penseelstreek die de maker, A.B. Weeda, heeft gezet om de haren van de hond zo goed mogelijk weer te geven. Er is met passie gewerkt.

Waarschijnlijk onbedoeld maar het lijkt net alsof de kop er later is ingezet. Hierdoor rammelt de plaatsing van de kop in samenhang met de oren. Maar wat zou het? Daarom vind ik het juist leuk.

Wie weet heeft A.B. Weeda jarenlang geschilderd. In een atelier, op zolder of in een schuurtje. En nog veel meer schilderijen gemaakt. Ik wil ze zien.

Dus mocht iemand ergens nog een schilderij tegenkomen van A.B. Weeda, wil die dan van de weeromstuit Mevrouw R. een mailtje sturen?

Donderdag 8 december 2011

STELLETJES

Ik weet niets van deze mensen. Ik kan er over fantaseren en ze combineren met mijn eigen herinneringen. Net als iedere andere toeschouwer.

Ik vraag mij af van wie deze foto's zijn geweest of waar ze zijn gemaakt. Waarom kom ik ze tegen? Waarom worden ze niet bewaard? Wat denk ik te zien? Wat is er gebeurd met de mensen die op de foto staan?

Deze foto's zijn gemaakt om iets vast te leggen van waarde. Niet om een artistieke foto te maken. Het vastleggen van een stelletje: zussen, partners, vrienden of iets dergelijks.

Juist doordat iemand anders naar iets van waarde keek en dit heeft vastgelegd, is het voor mij interessant. Ik word op een bepaalde manier gestuurd om te kijken hoe de ander keek. Ik kijk even door de ogen van een ander. Wat een feest is dat.

Door naar de foto's te kijken, vraag ik mij af of ik ook onderdeel ben van stelletjes, in verschillende soorten en maten, in mijn eigen leven en dat van anderen.

Ik houd van de optimistische tred van enkele stelletjes op de foto's. Alsof zij samen sterk genoeg zijn om dapper de toekomst tegemoet te treden. Anderen doen het aarzelend of iets rustiger, voorzichtiger. Sommige staan stil. Is dat al een teken van een vriendschap die verloren zal gaan? Sommige stelletjes op de foto's zijn overtuigender dan anderen. Hoe komt dat dan?

Een stelletje ben je niet zomaar met zijn tweeën. Bij een stelletje zijn gaat iets van je individu verloren en word je op een bepaalde manier samen een eenheid. Waar stopt het individu en wanneer begint het stelletje? 

Vrijdag 2 december 2011

EENLINGEN

Een eenling doet het op eigen kracht. Heeft geen soortgenoten waarop hij rust. Niks meeliften. Ze zijn anders. Ze kunnen verbazing, ergenis of bewondering oproepen. Waardering voor een eenling is iets waar de toeschouwer misschien net iets harder zijn best voor moet doen. Juist omdat ze een beetje buiten de boot vallen. Maar er is iets aanwezig in het karakter van de eenling waar potentie uit spreekt. Ik heb eenlingen die al jaren alleenstaand door het leven gaan. Of zij ooit een verbinding zullen aangaan doet er niet toe. Dat zijn namelijk de echte, die zich niets aantrekken van de andere. Daarom: lang leve de eenling!

Zondag 27 november 2011

WIE DE SCHOEN PAST...

Ik ben dol op sprookjes. Dus dat van die prins met die schoen enzo dat zit wel goed.

Jaren geleden kocht ik deze kinderschoentjes. Nooit gedragen. Wit leer met een klassiek gouden gespje. Mooi geperforeerd randje. Binnenin ook leer, huidkleurig. Op de zool Stefan, made in Italy.

Ik vind ze prachtig. Het raakte me toen ik zag dat ze nooit waren gedragen.

Een tijdje later kocht ik dat andere paar. Moeilijk leesbaar, nog net zichtbaar de merknaam Marilida. Door het dragen weggesleten. Het is ook een Italiaanse schoen. Elegant. Verfijnd.

Naaldhakje. Mooi grafisch bandje over de teen. Blauw en wit leer afgewisseld in kleine rondjes. Ook supermooi. Ik zal ze nooit dragen. Maat 35. Dat lukt echt niet.

Nu staan ze naast elkaar in mijn Rariteitenkabinet. Maatje 35 beschermt de kleine Bambino, kwetsbaar en onschuldig.

Maandag 21 november 2011

KOPJE KOFFIE MET JE LIEF

Het kan niet anders of ze zijn al jaren samen. Geweldige coördinatie wat betreft kleding en kleuren. Niet te verwarren met unisexkoppeltjes, immers het onderscheid tussen man en vrouw is duidelijk zichtbaar.

Koffiedrinken is een ernstige aangelegenheid. Tot in de puntjes verzorgd, waarbij ook het kapsel is meegenomen in de totale styling. Chapeau!

Woensdag 16 november 2011

ZOENEN

Het stelletje op de foto is kwetsbaar. Dat komt door het hoofd. Het is groot in verhouding tot de rest van het lichaam. Het wiebelt en danst een beetje. Dat is precies het punt waardoor ik een zwak voor dit paar heb. Ook hebben de lippen een enorme aantrekkingskracht op mij. Zonder botox maar prachtig gevormd en knalrood. Het zijn lippen gemaakt om mee te zoenen, iedere dag. 

Deze partners hebben op elkaar ook aantrekkingskracht. Wanneer je ze dichter naar elkaar toeschuift worden hun kopjes door middel van een magneet naar elkaar toe getrokken. Ze beginnen hartstochtelijk te zoenen. Ze hebben elkaars mond al letterlijk platgekust.

Zij lijkt uiterlijk ongeschonden, hij heeft barsten in zijn gezicht. De vorige eigenaar heeft het mannetje met liefde weer aan elkaar geplakt. Het is secuur gedaan, kijk maar eens naar die kras langs zijn mond.

Misschien zijn ze ontstaan bij een vorige liefde, een die hij niet zonder kleerscheuren heeft kunnen verlaten. Hij krijgt iets ontwapenends door de scheuren. Zij lijkt dominanter. Misschien is het zelfs een loeder. En maken ze het na een ruzie steeds weer goed door lekker eventjes te zoenen.

Dinsdag 8 november 2011

FRAGMENT JUMBO SPORTKWARTET MET 36 KAARTEN

De sportende mens blijft mij fascineren. Hele verzamelingen afbeeldingen heb ik van sportende mensen.

Ik word het meest enthousiast van foto’s waarop de sportende mens zichtbaar is in een onnatuurlijke houding. Kijk ze toch eens lekker bezig zijn op dit kwartet. Esthetisch prachtig vormgegeven door zwart wit fotografie met een flinke grove korrel. Het lijken haast gestileerde potloodtekeningen. Een mooi lettertype, schreefloos, geeft de tak van sport aan. Kopje krachtsport, kaartje worstelen. De sportmannen gekleed in een ferme flinke broek.

Vrolijk zwieren, zwaaien en rennen zij er op los. De fascinatie zit voor mij in het feit dat de beweging, de kracht, de inspanning door de foto wordt vastgelegd en in een verstild moment wordt gevangen. Maar ook in de attributen die ze gebruiken voor hun prestaties.

De grenzen van het lichaam worden onderzocht. In prestatie maar ook in vorm, hoe ver kan de sporter zich maximaal uitrekken? Zoals de kunstenaar werkt met een plastisch materiaal gebruikt de sporter zijn lijf.

Wanneer ik alle verwijzingen van de sport zou wegpoetsen, wat zou er dan overblijven? Wat zouden deze mensen dan aan het doen kunnen zijn?

Zaterdag 29 oktober 2011

KUNSTTRANSPORT

Geen folie of andere bescherming. Gewoon nonchalante stapeltjes maken. Nog een beetje duwen, dan gaat het best. En dan gaan rijden. 

Iemand moet met plezier hebben zitten schilderen,kijkend naar de hoeveelheid. 

Op weg naar een expositie of naar de vuilstort? Grote opruiming in het atelier? Vanwege nieuwe artistieke richting afscheid nemen van het oude werk? 

Maandag 17 oktober 2011

THEE VOOR LIEF EN DIVERSE LAMPJES DOOR HET HELE HUIS HEEN

Ik kies de mandjes in de supermarkt er op uit. Ligt er een briefje in, dan is dat mandje voor mij.

Ik raap ze op als ze in het voetpad liggen of op straat. Het boodschappenbriefje.

Het is intiem en persoonlijk, want boodschappenbriefjes worden niet snel nog eens kritsch bekeken op formulering. En zijn niet gemaakt voor publicatie, dus behoorlijk naturel.

Het maakt mij razend nieuwsgierig.  

Nog net zichtbaar de koffievlek.

Woensdag 12 oktober 2011

EEN DROOM AAN DIGGELEN

Het huwelijk is een kwestie van geven en nemen. Althans dat zegt men, ik weet het niet want ik ben niet getrouwd.

Dit verloren liefje liep ik tegen het lijf. Zij stond in vol ornaat te schitteren op een dressoir. Haar jurk was niet bepaald gemaakt van de allerfijnste zijde. Het was een bombastische tante, met dikke wolken van schuim en stroken aan haar jurk.

Ik besloot haar niet mee te nemen, maar wilde wel een foto van haar. Ze kwam niet door de selectie. Terwijl ik voor verschillende andere bruidsparen of onderdelen van een bruidspaar wel een zwak heb. Er zijn er vele in mijn Rariteitenkabinet. Het was niet haar schoonheid die ik wilde vastleggen, maar vooral de ontmoeting.

Waar kwam ze vandaan? Had iemand haar gemaakt als evenbeeld van een dochter of kleinkind?  Of kan je dit ergens kopen? En waarom werd ze uit huis geplaatst? Moest het nu echt zo groot? Bestaan er dan ook bruidegommen, in synthetische trouwkostuums? Mogen ze dan naast elkaar staan op het dressoir?

Woensdag 5 oktober 2011

FLESSENPOST IN EEN BLOESJE

Samen met mijn moeder, die heeft trouwens ook een Rariteitenkabinet, ging ik op de leeftijd van negen jaar nieuwe kleren kopen. Ik had een prachtig rose/blauw geruit bloesje uitgezocht van India-katoen. Het model leek een beetje op een kieltje. Het bloesje moest ik over mijn hoofd aantrekken.Het had maar drie knopen. Er zat een klein zakje voorop. In diezelfde tijd had ik een t-shirt met twee lachende peren. Beide waren unaniem groot favoriet. Je kon mij erin uittekenen. 

In het zakje vonden we dit briefje. Er hebben al verschillende mensen naar gekeken, maar niemand kan vertellen wat er nu eigenlijk staat. Het kan een adres zijn, een soort flessenpost maar dan in een bloesje. Of zou iemand aandacht willen vragen voor iets anders? 

Mocht iemand meer weten, stuur Mevrouw R. een mailtje. Dan komt zij er later zeker op terug.

Dinsdag 27 september 2011

FOLKLORISTISCHE VAKANTIE VAANDELS

De vaandels hebben een folkloristische, optimistische uitstraling. Met clichés als beeldtaal: hertjes, bergtoppen met sneeuw en vrolijke dorpjes. De wereld lijkt in orde.

Het heeft iets aandoenlijks, zo hard je best doen om te laten zien hoe mooi het daar dan is. 

Deze verzameling is geadopteerd, overgedragen in een transparante plasticzak. Voor mij was dat dan weer feestvreugde. Een uitbundige hoeveelheid, kleurrijk. Zomaar in mijn schoot geworpen. Tiereliereloole!