Pareltjes uit de Hollandse Winkelstraat 1: Wasserette

Vier hongerige centrifuges in de wasseretteLangzaam verdwijnen winkels uit het straatbeeld. Er wordt steeds meer online gekocht en dus krijgen winkels het moeilijk. Er is in feite ook weinig spannends te beleven op winkelgebied immers: Ieder stadje in Nederland heeft dezelfde soort winkels in eenzelfde soort autoluw winkelgebied.

Daarom vanaf vandaag af en toe een Pareltje uit de Hollandse Winkelstraat. Winkeltjes die op de een of andere manier passen bij het Rariteitenkabinet. Vanwege de producten of diensten die ze leveren of door hoe ze eruit zien. Ze zijn er wel, pareltjes van winkels, al zijn het er niet meer veel. En we moeten ze dus collectief koesteren.
Met vandaag in de eerste hoofdrol: de wasserette.

Aan de kalender is te zien dat ik deze foto meer dan tien jaar geleden gemaakt heb. Een kalender van 2002, op de hoek geplakt, maar net niet de hoek om. Waardoor het laatste stuk pront de ruimte in steekt. Hoe schoon is dat? Ik zou het nooit bedacht kunnen hebben. Daarnaast een verzameling bezems, het imago van de wasserette staat tenslotte in dienst van properheid.

Heel typerend voor een wasserette maar hier net niet zichtbaar: een lange rij grote wasmachines. Wereldwijd duidelijk herkenbaar als wasserette. Vanaf vandaag zult u er aandacht aan gaan besteden, waar u ook bent, let maar op. Lange rijen wasmachines, tegels en basic verlichting onderstrepen overal ter wereld het zo karakteristieke schone en frisse karakter.

Een wasserette is natuurlijk een bijzonder gekke plek. Je neemt je vieze spullen mee naar een openbare ruimte en propt onder toeziend oog van jan-en-alleman je wasje in het machien. Iedereen heeft de kans om te gluren tussen al jouw witte en bonte was. Maar jij kunt zelf natuurlijk ook heel stiekem kijken bij die ander. Oh, draagt zij dat soort dingen? Zo, dat wist ik niet van hem. En waar voor gebruiken ze die lappen?

Wanneer je net verkering hebt dan komt er een moment waarop je een wastrommel gaat delen. Zoiets doe je niet gelijk vanaf de eerste verkeringsdag. Dat bouw je langzaam op, daar werk je samen aan.
De eerste keer elkaars sokken wassen en ondergoed is een kwetsbaar moment in een pril verkeringsgeluk. Hoe ziet je wasje eruit? Zal ze de gaten in mijn sokken zien en het komt er allemaal toch wel goed uit? Geeft mijn knalrode t-shirt niet af? En dan nog niet te spreken over je ondergoed, het meest intieme kledingstuk van iemand.

En dit alles speelt zich in de wasserette dus af in de openbare ruimte. Kwetsbaar. Terwijl je zit te wachten tot de was klaar is draait de was in het rond. Als bezoeker lees je een boek. Er worden nauwelijks gesprekken gevoerd en dan meestal vooral nog door het personeel. Het is net de wachtkamer van de dokter. Sommige mensen durven in de wasserette niet eens hun keel te schrapen.

In de wasserette kun je wasjes zelf doen maar je kunt ook een zak afgeven en het laten doen. Dan haal je het later in de week op en is het gevouwen en gestreken.

Op de vloer loopt een spoor vocht naar een putje. Hoe zou het zijn onder de grond van de wasserette, het water, met al die wasmiddelen? Dat spoor loopt er namelijk vast vaker.

Vier onduidelijke machines staan bij elkaar met de klep hongerig open. Waarschijnlijk centrifuges. Verankerd in een groot stenen blok. Bij centrifugeren kan nogal een kracht vrijkomen en anders zouden ze door de ruimte heen gaan lopen. Anonieme machines met grote reservoirs en dikke cilinders als poten. Soms hamerslag blauw en anders een lichte crème kleur.

Onze centrifuge thuis liep ook vaak weg. Ik zie mijn moeder hem nog in bedwang houden. En het was omslachtig en een hoop gedoe. Ik zie nu scènes voor mij die ik nooit meer vergeet.

Gezamenlijk wassen doet men al eeuwen. Denk maar aan de plekken in de rivier waar de vrouwen op hun knieën de was deden. Diep respect voor alle vrouwen die vóór mijn tijd de was hebben gedaan. Met wasborden en stampers en slaan en boenen. Een dagtaak.

Mijn wasje prop ik op een verloren uurtje in de machine. Daardoor heb ik nog wat tijd over om als Mevrouw R. de wereld te veroveren. Zij, die vrouwen vóór mij, moesten eerst hun wasjes doen.

Schrijf een reactie

*