Thuis

Modelspoor huizenEen model van een huis. Voor de bewoner betekent een huis onderdak en beschutting. Het biedt ruimte om je terug te trekken, los van de wereld. Zolang je niemand anders kwaad doet mag je thuis alles doen en laten wat je wilt.
Daarom is het interessant om ‘s avond door de ramen te gluren. Wat doen anderen in hun particuliere habitat? Zitten de bewoners iedere avond zwijgend naast elkaar voor de televisie? Eten ze met het bord op schoot? Liggen er stapeltjes in de kamer? Waarom zit hij avond aan avond treurig aan dat computertafeltje?

Schaal heeft invloed op hoe we objecten waarnemen. Deze kleine modelhuizen roepen vertedering op, we kijken naar onze eigen wereld in miniatuur. Het kolossale paleis van een dictator is om het gewone volk te laten ervaren hoe nietig ze zijn.

Een huis wordt eens je thuis. Wanneer is de vroegste ervaring met het concept thuis? Niet direct als baby. Eerder op latere leeftijd als je met iemand meegaat naar huis, om te spelen. Dan wordt duidelijk dat het huis van een ander en thuis totaal van elkaar kunnen verschillen.

Zo weet ik nog van de eerste keer bij een vriendinnetje van de lagers school. Haar huis was ongezellig ingericht en donker. De ouders hadden hun twee dochters instructies gegeven hoe bij brand het huis te ontvluchten. Het jongste meisje was mijn vriendinnetje. Ze vertelde mij trots dat ze had geleerd het matras van haar bed naar beneden te gooien op de binnenplaats en er zelf achteraan te springen. Ze hadden zelfs geoefend. Vader was gymnastiektrainer, daar ligt vast de oorsprong van deze voorbereiding. De binnenplaats: een betegeld stoepje, ingesloten tussen enkel blinde muren, midden in de stad. Ik kan mij niet herinneren ooit op deze manier een lesje te hebben gehad van mijn ouders.

In diezelfde tijd vierden we het 50-jarige huwelijksfeest van opa en oma in een zaaltje naast het huis van dat vriendinnetje. Ik moest toen steeds aan haar matrasje denken in de sombere binnenplaats terwijl mijn familie vrolijk in het zaaltje ronddanste.
Ik vond het haar van mijn vriendinnetje altijd zo mooi glanzend, maar vanaf dat moment was er iets veranderd. Pas veel later begreep ik dat ik bij haar thuis benauwdheid had gevoeld. Bij benauwdheid verliest alles immers zijn glans.

Een ander vriendinnetje ging ik eens gezellig ophalen. Toen ik aanbelde zaten ze nog te eten. Er stond een plaatje op. Omdat de plaat was afgelopen en zij aan tafel zaten wilde ik het plaatje wel omdraaien. Ik zat tenslotte direct naast de pick-up. Ik werd aangesproken hoe ik durfde, deze brutaliteit in hun huis. Van mijn moeder mocht ik nooit meer naar haar huis toe.

In een prachtig pakhuis midden in het oude gedeelte van de stad woonde nog een vriendinnetje. Zij was enig kind. Nooit was er iemand thuis als wij uit school kwamen en die keren dat ik haar moeder er wel tegenkwam ging ze altijd direct de deur uit in een krakende leren broek met torenhoge hakken. Moeder had een klein schoothondje en een cabriolet, waarschijnlijk was dit alles genoeg voor haar. Het eenzame meisje had wel een exorbitant snoepkastje. Een heel keukenkastje vol met snoep voor één meisje. Ik begreep niet dat zoiets in je eigen huis kon bestaan. Later maakte ik mij nog wel eens zorgen over het meisje en niet alleen om haar tandjes. Iedere keer als ik bij haar kwam ging de kast open en mocht ik kiezen wat ik wilde. Zo’n kastje of zo’n moeder heb ik nooit gehad. Daarom heb ik nu mijn eigen tandjes nog.

Als frisse tiener had ik een vriendinnetje, we waren onafscheidelijk. Stiekem naar de jongens kieken bij de kermis in de botsauto’s. Zij was gul. Als we op haar kamer waren had ze net als in een spannende film een losse vloerplank onder een tapijtje. Daar stopte ze geld onder. Als ik vroeg waarom ze dat deed mompelde ze iets over verbergen en inbrekers.
Van het ene op het andere moment was ik niet meer welkom in haar huis. Pas later begreep ik het: zij stal het geld, waarschijnlijk van haar eigen ouders, verstopte dit onder de plankenvloer in haar kamer. Probeerde het arme pubertje vriendschap te kopen? Tot het moment waarop haar ouders erachter kwamen. Toen bleek ze minder loyaal en gaf liever haar vriendin de schuld.

Thuis. Je vertrekt ooit als kind voor de eerste keer van huis om bij iemand anders thuis te spelen. Vanaf dat moment krijgt het concept thuis een diepere betekenis, opgesloten in een combinatie van bewoners en spullen. Als het thuis, na een lang leven, uiteindelijk alleen nog uit spullen bestaat is het fundament weg. Een leeg omhulsel, waarin de inhoud verbleekt.

Omdat in een verlaten huis geen thuis meer te vinden is.