Kudde en koopwaar

Geborduurde voordoek met Staphorster echtpaar en tekst: Laat bloemen uw tolk zijnEen man en vrouw voor hun huis, als poort­wachters. Schouder aan schouder, één front vormend, om te controleren wie er naar binnen of naar buiten gaat. Omringd door een paradij­selijke tuin, vol rozen in prachtige kleuren. Vogels vliegen in formatie over de boerderij verder het land in.

De tekst Laat bloemen uw tolk zijn is machinaal geborduurd op een zogenaamde overdoek of sierdoek. Deze werden vroeger gebruikt om thee- en handdoeken aan het zicht te kunnen onttrekken. De sierdoek hing voor het rek en was vaak voorzien van een fraaie afbeelding. Ach, iets onbenulligs als de afwas doen en daarbij gestimuleerd worden de naasten lief te hebben door de taal der bloemen te vertolken. Zou dat louterend werken?

Christelijk rommelen heeft in de wereld van tweedehands-scharrelen mijn voorkeur. Ik ga het liefste naar de eenmalige jaarlijkse rommelmarkt van keiharde protestanten. Ook kom ik graag in winkels waar liefdadigheid en naastenliefde de belangrijkste drijfveer is om de geschonken left-overs aan het grotere publiek te presenteren. Daar zijn hardcore commerciële belangen uitgevoerd door amateurs en dat zorgt voor geniaal nonchalante oplossingen. Daarnaast hebben dames en heren van liefdadigheid vaak een zalvend en rustgevend tempo, totaal afwijkend van de hectische wereld alhier. En dan krijg je als toevallige passant zomaar verwondering in je schoot geworpen. Ook valt er in algemene zin altijd veel leuks te beleven wanneer er dialect wordt gesproken.

Het zijn stichtelijke woorden, Laat bloemen uw tolk zijn, maar niet persé calvinistisch. Dat machinaal borduren is niet helemaal gelukt. Te dunne stof is voor het borduurwerk gekozen en daardoor trekt de stof op de geborduurde plekken tot een frommeltje. De naald van de machine steekt te intensief op en neer op de te borduren plek. Zelfs de beste strijker krijgt deze plooien er niet uit. Enkele details lijken met de hand te zijn afgemaakt, zoals het kapseltje van de Staphorster dame en de details in het huis.

Toevallig rij ik langs Staphorst op een doordeweekse dag. Het moet er nu maar eens van komen. Ik rij de afrit van de snelweg af. In een rommelschuur vlakbij die afrit vind ik later de hierboven afgebeelde sierdoek. Aan een lange tafel in de schuur zitten een paar schaapjes. Sommigen kijken op als ik binnen kom, anderen blijven stoïcijns voor zich uitkijken. Er lopen twee vrouwen rond in klederdracht, ze waken als moeder-overste over kudde en koopwaar. Het tempo waarmee ik opgemerkt wordt aan de kassa wanneer ik wil afrekenen rekt mijn concept over sloompies op.

Als cadeau zegt de winkelbediende dat er nog veel werk aan de winkel is, om bloemen uw tolk te laten zijn. Niet begrijpend kijk ik haar aan en lach maar vriendelijk. Heb ik niet gezien dat de lap nog moet worden afgemaakt? Hoe denkt deze vrouw te weten dat bloemen mijn tolk niet zijn en ik dus nog een hoop te leren heb? Of bedoeld ze in het grotere geheel dat we met elkaar nog lang niet de taal van de bloemen gebruiken? Waar heeft ze het over? Ik pak de twijfels met beide handen aan.

Dwars door het dorp ga ik naar het volgende punt in de route. Onderweg lijk ik door een openluchtmuseum te bewegen waar locals als goed geselecteerde rekwisieten en acteurs door hun dorp paraderen. Staphorst is een lintdorp waarbij boerderijen achter elkaar aan de hoofdweg staan, steeds dieper het veld in. Een familiaire oprit zorgt ervoor dat je achter elkaar liggende woningen kunt bereiken. Ik zie vrouwen in dracht de was ophangen, het klompenrek poetsen en op de fiets rondrijden. Ik kom een stoet tegen op weg naar de bruiloft van de achter-achter-achternicht. Iedere bijrijdersstoel wordt in beslag genomen door vrouwen met het karakteristieke hoofddeksel en het daarbij kenmerkende silhouet. In stoere SUV’s rijden dames in dracht met piepende banden het erf af.

Het lijkt alsof er hier collectieve afspraken gemaakt zijn over hoe men zich dient te gedragen en welke zin het leven heeft. Hoe kun je als individu dan ruimte vinden om je eigen leven te leiden? Waarom zie ik zoveel eenvormigheid? Wie waakt er als poortwachter aan de voordeur? Wie mag naar binnen en wie mag eruit?

Schrijf een reactie

*