Plakboek van zuster Theresia

Plakboek Lourdes zuster Theresia

De prins in het witte t-shirt krijgt ketjap over zijn broek in het restaurant waar een serveerster pake’s gebitjes, een koosnaampje voor dumplings, op tafel zet. De vrouw dept driftig met een doekje op de beketjapte broek. Daarmee geeft ze de onderliggende benen aandacht. Ik weet dat er lastigere jongens zijn om ketjap op te knoeien. Ik weet ook dat de besmeurde prins het net iets leuker had gevonden als de andere serveerster ketjap had gemorst. Maar zelfs een prins kan niet alles hebben….

Om al die dumplings te kunnen betalen begeef ik mij eerder die dag op een niet nader te noemen locatie waar ik frisse tiener-jongetjes mag rondleiden in een museale context. Het is een homogeen groepje qua leeftijd en niveau, maar wat een verscheidenheid aan jongetjes. Ze zijn heel recht en klein of heel groot met de baard in de keel en alles daar tussenin. Puberjongetjes van dezelfde leeftijd kunnen zó uiteenlopend zijn. Dweilend liggen ze iets later over de grond terwijl ik ze vriendelijk vraag naar de kunst te kijken. De meegekomen leraar onttrekt zich van zijn pedagogische plicht na een lang schooljaar en laat het mooi aan mij, de reisleidster, over op zijn laatste schooldag. Zijn zwemmende pubers worden een uurtje mijn probleem. En wat vind hij van kunst? Hij zoekt vooral naar gebreken en vindt geen vervoering. De zwemmende pubers kunnen zich wel overgeven, al moet het niet te lang duren.

Een uurtje later rommel ik wat rond in mijn atelier en valt mijn oog op drie vergeten plakboeken in een gescheurde plastic hoes. Op de hoes een sticker: Lourdes en andere bedevaarten, uit het klooster Lievelde –  € 65 

Ach ja, ik vond het pak in een boekenkastje in Bredevoort, afgelopen voorjaar. Dit eerste plakboek is een blauw boek met een spiraalbandje. Voorop een kaartje van Frankrijk met de route naar Lourdes en weer terug. Heen via Nantes, La Rochelle en Biarritz en terug via Bergerac, Pèrigeux en Parijs. Van 1 tot 10 mei in 1963 ging zuster Theresia met Baptista naar Lourdes. Theresia maakte de drie plakboeken.

Voor de reis hebben Theresia en Baptista gebruik gemaakt van Touring Centrale Jacques van Dijk uit Eindhoven. Die adverteerde in 1952 in de Volkskrant met de volgende tekst: Met bezoek aan Liseux, Biaritz-Nevers en Parijs. Elke week 10 of 12 dagen voor 250 of 300 gulden per persoon. Speciale reiswagens, prima hotels, bekwame leiding. 

In het plakboek zitten foto’s, ansichtkaarten en reisbrochures. Zuster Theresia schreef de volgende teksten bij haar plakwerk (ik heb alle teksten precies zo overgenomen zoals ze in het boek staan, dus met al haar zelfgemaakte taalfouten):
Groepsportret reis LourdesIn de meimaand van 1963 mocht ik samen met zuster Baptista een bedevaartreis naar Lourdes maken. ’s Morgens om kwart voor negen vertrokken vanuit Eindhoven met voor de dag, bestemming Liseuix. De zon liet verstek gaan; het was triestig.

Met mooi weer reden we de tweede nacht door Normandië richten Nantes waar we de nacht doorbrachten. Toen we de derde dag door de wijnstreek Cognac en Bordeaux reden gaf de reisleiding ons wat uitleg over de berijding van cognac en wijn. 

In Biarritz was het fantastisch mooi, die ruwe rotspunten vooruitstekend in de machtige oceaan.

We reden Lourdes binnen op zaterdagmiddag juist toen de sacrementsprosessie begin te trekken. Ons hotel lag erg gunstig ten opzichte van de heiligdommen. 

Het raam van onze kamer gaf uitzicht op het kasteel. De lichtprosessie die iedere avond uittrekt hebben we ook een paar keer meegemaakt.

Even buiten Lourdes werd het NAVO-kamp opgebouwd. Waar jaarlijks vele duizenden soldaten naar toe trekken, om gevolg te geven aan Maria’s uitnodiging en om te getuigen van hun geloof. Gehoorgevend aan Maria’s oproep tot boete, gaat iedere pelgrim die Lourdes bezoekt de moeizame kruisweg. Ook wij deden dit gezamenlijk met onze hele groep.

Onlangs was ik voor één dag deelnemer van een groepsreisje. Niet bewust geselecteerd maar door omstandigheden in terechtgekomen. De reisleidsters vroegen of we ons in drie groepen wilden verdelen. Dat ging niet vanzelf. Ik moest denken aan treuzelende klasjes met stokstijve pubers die ook een opsplitsopdracht voor hun kiezen hadden gekregen en kwam tot de conclusie dat niets menselijks pubers vreemd is. Of dat we diep in onze volwassen verschijningsvorm immer een treuzelende puber blijven. Door al die vertraging in het groepsproces bleef er minimale tijd over voor alle mooie dingen die er te zien waren. Om ergernis te voorkomen bekeek ik al wat mogelijk was met frisse blik.
Hoe lang zal het geduurd hebben voordat het hele reisgezelschap van Theresia op de groepsfoto gepositioneerd stond?

Ooit was ik in Lourdes en zag de poppenkast. Vakantiewerkers met een zusterpakje als werkkleding. Wie houdt wie nu voor de gek? Ik liep rond als de uitgebluste leraar: op zoek naar gebreken en geen ruimte voor vervoering.

Zuster Theresia Janssen zou zomaar familie kunnen zijn: katholiek, Maria, haar voornaam, de achternaam van de sjieke tak met dubbel s, om zomaar wat overeenkomsten te noemen. Dan is een sprongetje naar oma zo gemaakt. Die zittend in haar leunstoel de wijze woorden sprak: ‘voor reizen hoef je echt de deur niet uit. Met een goed boek op schoot kom je overal’.
Maar als zuster Theresia ook in haar stoel was blijven zitten, had ik dit mooie plakboek niet gevonden en waande u zich niet even op groepsreis naar Lourdes…

Mevrouw R. wenst iedereen een fijne zomer en hoopt u allen in september weer te mogen begroeten.