Mevrouw R. opent expositie Marijke Schurink


Voor deze opening heb ik onderstaande tekst geschreven en gelezen:

Goedenavond, mag ik u iets vragen? Kijk eens naar de vrouw naast u in het publiek

Ze staat vlakbij u. Kijk naar haar. Wat ziet u als u naar dit gezicht kijkt? Kijk naar de gelaatstrekken, hoe het haar het gezicht omlijst, kijk naar haar wangen. Zoek de rimpels bij de ogen, rondom de mond. Hoe kijkt deze vrouw de wereld in? Staat ze fier rechtop, of ziet u een zware last op haar schouders rusten? Is het gezicht een ontwerptekening van haar leven? Weerspiegelen de ogen haar gemoed? Herkent u in dit gezicht bepaalde heimelijke verlangens ? Word u geraakt omdat u verwantschap voelt? Kijkt u met nieuwsgierigheid naar haar?

Marijke zal zeker met nieuwsgierigheid naar haar selectie vrouwen hebben gekeken. Drie jaar lang heeft zij aan deze serie gewerkt. In het kunstproject 101 vrouwen versierd vormen bestaande portretten van vrouwen het uitgangspunt. 101 dames gevangen in een diversiteit van beelden; in olieverf, als reliëf of gefotografeerd. Als kopie lagen ze op een stapel op haar bureau. Zodra Marijke het portret bekeek kwam het tot een ontmoeting. Misschien amicaal, direct verbonden door een uitdagende oogopslag in een interessante kop. Andere vrouwen bleken eerst een streng en afstandelijk beeld op te roepen. Terwijl niemand over haar schouder meekeek kon zij in haar atelier de vrouw in kwestie begluren wanneer ze maar zin had. Tot Marijke zich met haar kon verbinden.
Zou Marijke’s stemming van invloed zijn geweest op haar beleving bij het portret? Is Marijke terwijl ze aan het portret van Maria van Utrecht werkte overal in Amersfoort haar evenbeeld tegengekomen? In de rij van de supermarkt of telefonerend tegenover haar in de trein? Wat heeft Marijke geïnspireerd? Was het een blik in de ogen, de manier waarop de schouders de nek dragen? Wat bracht haar in vervoering? Werd het werken op fotokopieën in een vast formaat een ritueel? Lag een portret soms nog een nachtje te rusten, zodat Marijke de volgende ochtend met een frisse blik kon besluiten of dit het juiste beeld werd? Heeft ze hardop gesprekken gevoerd met enkele dames? Welke antwoorden heeft ze gekregen? Had Marijke enkel waardering voor de geselecteerde vrouwen? Of was zij ook kritisch en stond ze zelfs venijnigheid toe?

Nu zijn de dames hier, in het Eemhuis, het cultureel warenhuis van Amersfoort. De portretten uit het boek van Els Kloek 1001 vrouwen uit de Nederlandse geschiedenis, met de bewerkingen van Marijke in verschillende materialen en technieken. En vervolgens mogen wij als toeschouwer ernaar kijken en onze eigen gedachten erop loslaten. De vrouwen buiten, op het Eemplein, hebben het nog niet in de gaten. Ze weten niet wat hier te vinden is, dat moeten we ze straks maar eens vertellen.
De portretten blijven eenzaam achter, hier in dit warenhuis als het straks donker en verlaten is. Of zal één avontuurlijke bezoeker zich in het toilet opsluiten en ’s nachts stiekem tevoorschijn komen?

Allemaal hebben we immers als kind gefantaseerd hoe het zou zijn om ’s avonds achter te blijven in een gesloten warenhuis. Jezelf verstoppen tot de deur dicht gaat en de lichten uit. Daarna genieten van alles wat er op de verschillende afdelingen te vinden is. Heel spannend om de zakken overdadig te vullen met lekkers van de snoepafdeling want afrekenen hoeft niet en niemand die zegt dat het nu echt wel genoeg is. Daarna het mooiste bed van de meubelafdeling uitzoeken om met nieuwe kleren daar lekker in te slapen. Het is ook eng want etalagefiguren zullen ’s nachts toch niet echt tot leven komen? Of stel je voor dat er ingebroken wordt terwijl je net hier ligt te slapen.

Als je alleen bent in de nacht zijn er geen mensen die iets aan je vragen, of iets van je verlangen. Je gedachten mogen ontaarden en kunnen afwijken van sociaal wenselijke ideeën. Je hoeft immers niets te zijn, geen moeder, geen vader, geen agent of boekhouder en je doet niemand kwaad met jouw gedachten.
Zo slecht was dat dus niet bedacht als kind. Ergens begrepen we toen al dat we door eenzaamheid in het donker, juist als de meeste mensen liggen te slapen, een gesprek met onszelf kunnen voeren. We mogen alles bedenken zonder ons ergens voor te schamen.

Hoe zou het zijn? Een donker Eemhuis in een verstilde nacht. Alleen met de geportretteerde vrouwen, alle tijd voor observatie. Welke overpeinzing zou u loslaten in het donker? Welke gedachten kunnen alleen in eenzaamheid ontstaan? Welke vrouw zou naar u lonken met een knipoog?

Ja, Het oog. Want het oog speelt een belangrijke rol in dit project. Een oog dicht is visueel een krachtig beeld met een sterke betekenis. Knipoogt Marijke naar de vrouw? Sluit ze een verbond en vraagt ze de geportretteerde zich over te geven aan haar toevoegingen? Haar te vertrouwen, als kameraad. Sommige vrouwen lijken ons met lichte spot door één geaccentueerd oog te begluren. Alsof ze onschendbaar zijn, omdat de feitelijke levensgeschiedenis van deze vrouw toch niet te vangen is in één beeld.

Kijk nu nog eens naar de vrouw naast u. Hoe zou U haar versieren?

Marijke, bedankt voor 101 vrouwen versierd. Een fraai gezelschap hier in het Eemhuis en een prachtig boek
Dank u wel.

Klik hier voor info over de expositie en hier voor meer Marijke Schurink.