Arme Henriette

Davidis Keukenboek

Dit kookboekje Davidis Keukenboek is één van de eerste rariteiten die ik zelfstandig vond, op elfjarige leeftijd. Naast mijn ouderlijk huis, in het door mij al eens eerder beschreven antiquariaat.

Als kind heb ik vroeg interesse voor koken en alles wat daarmee te maken heeft. Ik leun als peuter op mijn moeders kuiten terwijl zij aan het koken is en vraag haar wat zij doet. Met mijn vader dans ik, terwijl ik op zijn voeten sta, de tango door onze woonkamer. Zowel het onderstel van mijn vader als dat van mijn moeder hebben dus fysiek bijgedragen aan mijn kindergeluk.

De illustratie op de cover van het boek, de linnen kaft en de gouden letters waren van een wereld die ik tot toen nog niet eerder zag. Het was voor mij een héél oud boekje, twaalfden druk uit 1895, en ik vond het ongelofelijk dat ik zoiets gevonden had. Want hoe lang geleden was dat, 1895? Wie heeft het allemaal gebruikt? En waar? En hoe komt het dan daar waar ik het vond?

Het tafereel met de kop van een everzwijn, de gans met de poten omhoog, een haas aan een draadje geknoopt en een bosje poelepetaten, gedecoreerd met diverse soorten fruit. Zo zag het avondmaal er bij ons thuis niet uit.

“Al ware het alleen om redenen van gezondheid, is het koken in het huishouden, volstrekt niet als een bijzaak te beschouwen. Ieder jong meisje, zelfs uit den hoogeren stand, moet zich daarmede in zoverre bekend maken, dat zij als vrouw, desnoods, zelve de hand aan het werk kan slaan. “

Oh là là, Henriette, ik lees ook, ik kan er niets aan doen, hartstochtelijke, bescheiden Biedermeier onanie-poëzie in deze laatste zin.

“…Of, zoo dit niet door de omstandigheden wordt gevorderd, moet zij er toch zoveel van weten, dat zij het oppertoezicht over de keuken kan houden, en niet te zeer is overgeleverd aan de willekeur van hare dienstboden. “

“De eerste voorwaarde om smakelijk en fijn te koken is ene onberispelijke zindelijkheid, die ik niet genoeg kan aanbevelen. De tweede voorwaarde is zuinigheid, en men kan die evengoed bij fijne gerechten als bij gewone dagelijkse spijzen in acht nemen. Spaarzaamheid bestaat ook daarin, dat men niets laat verloren gaan en het overschot van sommige spijzen doelmatig gebruikt, daar zoo iets, op ene nieuwe wijze toebereid, dikwijls weder in een aangenaam gerecht kan worden veranderd.”

Hoe actueel: niet alles weggooien maar hergebruiken. Soms kijkt men neer op zuinigheid en krenterigheid. Soms pakt men het met beide hippe handen aan.

Henriette Davidis, geboren in Wengern (Wetter) op 1 maart 1801, overleden in Dortmund op 3 april 1876 is een beroemde auteur van kookboeken uit Duitsland.

De originele titel: Praktisches Kochbuch. Zuverlässige und selbstgeprüfte Recepte der gewöhnlichen und feineren Küche werd in 1867 voor het eerst in Nederland uitgegeven onder de naam Davidis Keukenboek.

Davidis schreef meerdere succesvolle boeken die meisjes en vrouwen voorbereidde op het leven als een getrouwde vrouw met een eigen huishouding en misschien zelfs personeel. Henriette had twaalf Geschwister. Een mooi woord om zowel broers en zussen mee uit te drukken. Ze heeft scholing gehad op een Höhere Tochterschule, een soort voorloper van een meisjesgymnasium.

Terwijl zij haar boeken schreef werkte ze als docent aan een Mädchenarbeitschule en als gouvernante. Later werkte ze alleen nog maar als schrijfster.

Op 74 jarige leeftijd kreeg mevrouw Davidis pas haar eerste eigen appartement. Tot die tijd woonde ze steeds in bij anderen. Henriette bleef haar hele leven vrijgezel. Twee keer was zij verloofd en twee keer stierf deze verloofde voordat het tot een huwelijk kwam.

Ach die arme, arme, Henriette. Wat een pech in de liefde. Misschien heeft ze zich daarom wel op het schrijven van huishoudboeken gestort met verborgen onanie-poëzie. Verloren liefdes kunnen enorme drijfveren zijn voor mensenlevens, dat heb ik inmiddels wel begrepen. Hunkeringen, smart, verlangens, allemaal dorst naar het onbereikbare.
Het thema van de 78e Boekenweek is Gouden tijden, zwarte bladzijden. Daarover zou mevrouw Davidis zeker kunnen meepraten.